Monumentenzorg en restauratie

Subsidieregeling voor restauratie van gemeentelijke monumenten, beeldbepalende panden en klein erfgoed in Tilburg. Particulieren, bedrijven en instellingen kunnen het hele jaar door aanvragen indienen. Budget 2026: 266.000 euro met vergoedingspercentages van 30-80% afhankelijk van erfgoedtype.

• Restauratie van gemeentelijke monumenten of beeldbepalende panden
• Restauratieplan met financiële onderbouwing vereist
• Toekenning afhankelijk van urgentie en kwaliteit restauratieplan
• Behandeling op volgorde van ontvangst zolang budget beschikbaar is

De eisen uit de regeling. Uw situatie bepaalt of u voldoet; dit is geen beschikking.

• 01_Collegebesluit_Routekaart_Ruimtelijk_Erfgoed_2023.pdf · 3 pag.
  Toon documenttekst

  Routekaart Ruimtelijk Erfgoed 2023
  Collegebesluit van 11 juli 2023 - 54
  Aanleiding
  Als we kijken naar de groeiende stedelijke ontwikkeling van Tilburg met de stad en de dorpen, en de komst van
  de Omgevingswet, is het nodig het ruimtelijk erfgoed een impuls te geven. Een actualisatie van de Routekaart
  Ruimtelijk Cultureel Erfgoed (2016) is noodzakelijk. We willen beter aansluiten bij de actuele stedelijke
  opgaven, lopende processen afronden en besluiten sneller uitvoeren. Daarvoor moet ook de organisatie op
  sterkte zijn om de kansen en opgaven om te zetten in resultaten. Deze Routekaart heeft specifiek betrekking
  op de ruimtelijke, fysieke, bovengrondse objecten, sporen en structuren in stad, dorp en landschap: hier
  gedefinieerd als het ruimtelijk erfgoed. Dat heeft intrinsieke waarde, draagt nadrukkelijk bij aan
  omgevingskwaliteit en zou daarom uitgangspunt voor stedelijke ontwikkeling moeten zijn.
  Beoogd effect/ bestuurlijk kader
  Conform het akkoord ‘Meer voor elkaar’ hechten wij veel waarde aan ons erfgoed, zowel het immaterieel als
  het materieel erfgoed. Erfgoed maakt de geschiedenis van onze stad zichtbaar. Het draagt bij aan de kwaliteit
  van onze dagelijkse woon- en leefomgeving en versterkt de herkenbaarheid en aantrekkelijkheid van de stad.
  Met toekomstbestendig beleid draagt erfgoed bij aan bestuurlijke ambities en aan de toekomst van een Tilburg
  dat groeit, bloeit en bruist.
  Besluit
  Het college:
  1. stelt de Routekaart Ruimtelijk Erfgoed (2023) vast, onder voorbehoud van vaststelling van de
  Programmabegroting 2024 met betrekking tot ruimtelijk erfgoed, met de volgende pijlers:
  - instandhouding en ontwikkeling door object- en ensemblegericht borgen en stimuleren;
  - benutten van historische kwaliteiten door wijk- en gebiedsgericht beschrijven, borgen en ontwikkelen;
  - inspireren tot behoud en verandering door alliantie- en publieksgericht werken.
  1. informeert de raad met bijgaande raadsbrief over de Routekaart Ruimtelijk Erfgoed (2023) en nodigt uit
  om - conform Motie 40 Visie op Tilburgs Erfgoed (10 november 2022) - het gesprek aan te gaan over
  cultuurhistorisch waardevolle panden en objecten die momenteel niet beschermd zijn.
  Argumenten
  1.1. Ruimtelijk erfgoed zien we als uitgangspunt voor stedelijke ontwikkeling van een gebied en draagt bij aan
  omgevingskwaliteit.
  In ons akkoord stellen we dat bij de grote opgaven op het gebied van stedelijke ontwikkeling het beschermen
  van ons erfgoed belangrijk en actueel is. We willen bestaande waarden scherp in beeld krijgen en concrete
  acties ondernemen om kwaliteit te borgen en te realiseren. Ruimtelijk erfgoed draagt daarmee op inspirerende
  wijze bij aan de kwaliteit van onze omgeving en versterkt de herkenbaarheid en aantrekkelijkheid onze stad,
  dorpen en buitengebied. Het is tastbaar, onderscheidend, zicht- en herkenbaar. Het erfgoed heeft een
  intrinsieke waarde die zorgvuldigheid verlangt en raakt in de leefomgeving de kern van integrale planning. Om
  dat in goede banen te leiden is een geactualiseerde Routekaart nodig waarmee we meer sturen op bestaande
  waarden, inspiratie en nieuwe omgevingskwaliteit. De zorg voor beschermde monumenten en gebieden zetten
  we voort, maar we verleggen accenten. Voor de uitwerking verwijzen we naar de bijlage.
  1.2. Om de implementatie van de Omgevingswet en het Omgevingsplan voldoende inhoud te geven,
  formuleren we activiteiten op het gebied van ruimtelijk erfgoed.
  De Omgevingswet staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke
  leefomgeving met als motto ‘Ruimte voor ontwikkeling, waarborgen voor kwaliteit’. Een van de belangen is
  -- 1 of 3 --
  cultureel erfgoed. Het actualiseren en intensiveren van de aanpak van het ruimtelijk erfgoed is noodzakelijk om
  voorbereid te zijn op de Omgevingswet en op onze ambities met betrekking tot kwaliteit en omgevingsvisie.
  Met de activiteiten in de Routekaart benutten we kansen om het waardevolle erfgoed te borgen en voorkomen
  we dat waardevol erfgoed verloren gaat. Dat krijgt onder meer vorm in een nieuwe Erfgoedverordening en een
  aangepaste subsidieregeling. Met gebiedsbiografieën en transformatiekaders leggen we kennis vast die wordt
  gekoppeld aan het Omgevingsplan. Dat dient ook ter inspiratie in gebiedsontwikkelingen. In het Omgevingsplan
  stellen we richtlijnen op voor het zorgvuldig omgaan met waardevol ruimtelijk erfgoed.
  1.3. De activiteiten in de Routekaart zijn nodig om te zorgen voor een toekomstbestendige aanpak van het
  ruimtelijk erfgoed
  In de Routekaart zijn de activiteiten die we oppakken gebaseerd op deze vier thema’s:
  • Instandhouding en regels;
  • Omgevingskwaliteit en erfgoedbeleid;
  • Inventarisatie, selectie en bescherming;
  • Delen, voorlichten en communiceren.
  Op het gebied van (1) instandhouding en regels gaan we onder meer de subsidieregeling verbeteren,
  voorlichting geven over verduurzaming van monumenten, een integrale erfgoedverordening en regels voor het
  omgevingsplan opstellen. We verkennen de mogelijkheden om sloop en verloedering van waardevol erfgoed te
  voorkomen. De juiste focus in Omgevingsvisie met gebiedsbiografieën en kaartmateriaal en advisering in
  gebiedsontwikkeling moet bijdragen aan (2) het thema omgevingskwaliteit en erfgoedbeleid. Om een scherper
  beeld te krijgen van wat we waardevol is gaan we stevig inzetten op (3) inventariseren, selecteren en
  beschermen van waardevol erfgoed. We richten ons ook op eigenaren, architecten en een breder publiek door
  (4) delen, voorlichten en communiceren en publieksactiviteiten zoals de Open Monumentendag te faciliteren.
  1.4 De Routekaart Ruimtelijk Erfgoed draagt bij aan synergie met andere vormen van erfgoed
  Erfgoed is meer dan alleen ruimtelijk erfgoed. In het akkoord onderstrepen we dit: “We hechten veel waarde
  aan ons erfgoed, zowel het immaterieel als het materieel erfgoed. Erfgoed maakt de geschiedenis van onze
  stad zichtbaar.” De samenhang tussen ruimtelijk en immaterieel erfgoed wordt nader verkend, maar met de
  focus op verhalen, transities in stad en dorpen en de gebiedsgerichte werkwijze zijn er voldoende raakvlakken
  in samenhang naar buiten toe te treden. Met gezamenlijke publieksgerichte activiteiten wordt hier uitvoering
  aan gegeven. Het erfgoed moet in de stedelijke opgaven een sterke positie krijgen.
  2.1. Met de raadsbrief wordt de raad geïnformeerd en kan op basis daarvan het overleg plaatsvinden waarom
  in een motie is gevraagd
  In de nu voorliggende Routekaart en een van de daarin opgenomen activiteiten (verkenning van
  sturingsmogelijkheden voor cultuurhistorisch waardevolle ensembles) wordt onder andere ingegaan op het
  beschermen van waardevol erfgoed. Dat sluit aan op de vragen in Motie 40 Visie op Tilburgs Erfgoed (10
  november 2022) over het omgaan met erfgoed. Deze Routekaart is een van de ingrediënten waarmee we
  gehoor geven aan deze motie. Met een discussienota over de mogelijkheden tot bescherming en sturing bij
  projecten die raken aan cultuurhistorisch waardevolle ensembles binnen en buiten de beschermde stads- en
  dorpsgezichten en presentatie zullen we de beantwoording van die motie middels een agenderingsverzoek ter
  bespreking aanbieden aan de raad.
  Kosten en dekking
  De uitvoering is afhankelijk van de integrale afweging in het kader van de Programmabegroting 2024 ,
  waarover nog besloten moet worden door de raad. Voor enkele specifieke activiteiten zijn aanvullende
  middelen nodig, zowel structureel als incidenteel. In onderstaande tabel worden de voorstellen samengevat.
  -- 2 of 3 --
  Routekaart ruimtelijk erfgoed (2023) - Uitvoeringsprogramma kosten
  x € 1.000
  S/I
  Uitbreiding team ruimtelijk erfgoed met 1 fte 109 S
  Optimalisatie subsidieregeling monumenten en cultuurhistorische waardevolle panden 80 S
  Opstellen van gebiedsbiografieën 180 I
  Inrichten digitale informatieset (basiskaart) 40 I
  Aanwijzen van 40 gemeentelijke monumenten en 15 cultuurhistorisch waardevolle ensembles (ca. 40 panden) 120 I
  Inventarisatie Post65-architectuur en -stedenbouw 80 I
  Totaal structureel 189 S
  Totaal incidenteel 420 I
  Vervolg
  De Routekaart Ruimtelijk Erfgoed wordt met een raadsbrief aangeboden aan de raad. Een van de genoemde
  activiteiten in de Routekaart is de verkenning van sturingsmogelijkheden bij projecten rondom
  cultuurhistorische waardevolle panden. We werken aan een discussienota over de opties tot bescherming en
  sturing bij projecten die raken aan cultuurhistorisch waardevolle ensembles binnen en buiten de beschermde
  stads- en dorpsgezichten. Deze worden samengevat in een presentatie en dit najaar voor agendering
  aangeboden aan de raad. Daarmee geven we uitvoering aan de Motie 40 Visie op Tilburgs Erfgoed (10
  november 2022) ingediend namens het CDA Tilburg.
  Na vaststelling door het college start de uitvoering van de activiteiten uit het uitvoeringsprogramma waarvoor
  reeds dekking voorhanden is. Na vaststelling van de Programmabegroting 2024 (november 2023) starten wij
  met de uitvoering van de nu nog ongedekte activiteiten.
  De voorgestelde optimalisering van de subsidieregeling vergt dit najaar een collegebesluit met een financiële
  paragraaf.
  Als uitvoering van het akkoord ‘Meer voor elkaar’ wordt gewerkt aan een visie over de samenhang tussen
  ruimtelijk en immaterieel erfgoed.
  Bijlage
  1. Routekaart Ruimtelijk Erfgoed (2023)
  2. Raadsbrief
  Portefeuillehouder: Wethouder Van der Pol
  Behandelend ambtenaar: D. van Alphen, Ruimte,
  -- 3 of 3 --

• 02_Routekaart-Ruimtelijk-Erfgoed_2023.pdf · 49 pag.
  Toon documenttekst

  Mindlabs - Burgemeester Brokxlaan
  Routekaart
  Ruimtelijk Erfgoed
  Tilburg 	JULI 2023
  -- 1 of 49 --
  INHOUD
  1. 	Inleiding 	5
  2. 	Aanleiding 	7
  3. 	Het Verhaal van Tilburg en de basiskaart 	15
  4. 	De pijlers 	16
  4.1 	Instandhouding door object- en gebiedsgericht
  borgen en stimuleren 	16
  4.2 	Benutten van historische kwaliteiten door wijk- en
  gebiedsgericht beschrijven, borgen en ontwikkelen 	18
  4.3 	Inspireren tot behoud en verandering door
  alliantie- en publieksgericht werken 	21
  5. 	Het uitvoeringsprogramma van
  de Routekaart Ruimtelijk Erfgoed 2023-2026 	23
  A 	Instandhouding en regels 	24
  B 	Omgevingskwaliteit en erfgoedbeleid 	32
  C 	Inventarisatie, selectie en bescherming 	36
  D 	Delen, voorlichten en communiceren 	40
  E 	Capaciteiten en financiën 	44
  Bijlage 1 Het Verhaal van Tilburg en het ruimtelijk erfgoed 	50
  Bijlage 2 Een inventarisatie van bestaande kaders
  voor ruimtelijk erfgoed 	88
  LocHal
  -- 2 of 49 --
  5	4
  Maak van iets wat al bestaat
  Iets wat ons nog prachtiger maakt
  …
  Hier komt het allemaal samen
  Groen en rauw, bebost en bestraat
  Onze stad straalt in vol ornaat
  En ik geniet van haar
  1 	INLEIDING
  Ruimtelijk erfgoed maakt onze leefomgeving mooier en versterkt de herkenbaarheid
  en aantrekkelijkheid van onze stad, dorpen en het buitengebied. Erfgoed maakt ook
  de geschiedenis van onze gemeente zichtbaar en vertelt het Verhaal van Tilburg.
  Goed erfgoedbeleid is daarom belangrijk.
  Vanwege de implementatie van de Omgevingswet en de groei van onze stad en dorpen
  is dat belang nu extra groot. In ons Tilburgse erfgoed schuilt een prachtige energie die
  als inspiratiebron dient voor stedelijke ontwikkeling met zeggingskracht en toekomst-
  waarde. Het belang ervan is treffend verwoord door onze stadsdichter op de voor-
  gaande pagina.
  Deze Routekaart legt vast hoe we de komende jaren omgaan met ons ruimtelijk
  erfgoed en daarmee hoe we het bestaande als bron voor inspiratie gebruiken voor de
  toekomst. Zo zetten we de zorg voor huidige monumenten voort, zorgen we ervoor dat
  waardevol erfgoed niet verloren gaat en geven we mede richting aan nieuwe ruimte-
  lijke ontwikkelingen. Dit krijgt onder meer vorm in een nieuwe Erfgoedverordening,
  een aangepaste subsidieregeling en de aanwijzing van waardevolle gebouwen,
  structuren en ensembles.
  Met gebiedsbiografieën en transformatiekaders leggen we kennis vast over bijzondere
  wijken en gebieden in onze gemeente. Dit dient ter inspiratie voor gebiedsontwik-
  kelingen. In het Omgevingsplan stellen we vervolgens richtlijnen op voor het zorgvuldig
  omgaan met waardevol ruimtelijk erfgoed.
  Daarnaast verleggen we wat accenten ten opzichte van het voorgaande beleid. Zo
  richten we ons meer op het verduurzamen van erfgoed en gaan we met eigenaren
  en initiatiefnemers actiever sturen op behoud, vernieuwing en verduurzaming.
  Museum De Pont
  Fragment uit “Grijs en rauw”, Rodgairo Dalnoot,
  stadsdichter 2021-2023 in Akkoord Meer voor elkaar.
  -- 3 of 49 --
  w
  2 	AANLEIDING
  De ambities die we op het vlak van ruimtelijk erfgoed en omgevingskwaliteit hebben,
  betekenen ook dat we een nieuw uitvoeringsprogramma moeten opstellen. Bovendien
  bieden veranderingen in wetgeving nieuwe kansen en mogelijkheden. Deze ontwikke-
  lingen geven aanleiding om de richting te actualiseren en aan te scherpen. Daar hoort
  ook een voldoende sterke organisatie bij.
  De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Deze wet staat voor een goede
  balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. Het motto is
  ‘Ruimte voor ontwikkeling, waarborgen voor kwaliteit’. De wet beoogt een samenhan-
  gende benadering van diverse belangen. Een van die belangen is cultureel erfgoed. De
  omgang met dat erfgoed in onze leefomgeving wordt straks dus geregeld in de Omge-
  vingswet en onder meer het daarop gebaseerde Omgevingsplan. Naast zaken als de
  omgevingsvergunning voor rijksmonumenten of het aanstellen van een commissie
  moet juist binnen dat plan rekening gehouden worden met cultureel erfgoed, zodat
  onderbouwde afwegingen gemaakt kunnen worden. We moeten ons daarop goed
  voorbereiden. Deze routekaart is daar een onderdeel van. Het gaat dan om eenduidige
  informatie over objecten en ensembles, een heldere werkwijze, wijkgerichte aanpak,
  verhalen van de plek en het samenspel met immaterieel erfgoed.
  Nu is dus een geactualiseerde benadering met een actueel uitvoeringsprogramma
  nodig. We gaan beter aansluiten bij de vraagstukken van nu; zoals participatie met onze
  inwoners en partners in de stad en dorpen, het wijkgericht werken en onze ambities op
  het gebied van omgevingskwaliteit en verduurzaming.
  7	6
  Ook communicatie is van groot belang. We vertellen het Verhaal van Tilburg en
  nodigen uit tot gesprek over nieuwe verhalen die betekenis geven aan het verleden
  en de toekomst van onze stad en dorpen. Daarbij is de verbinding tussen ruimtelijk
  en immaterieel erfgoed in toenemende mate van belang. Zo blijft de herinnering
  levend aan hoe Tilliburgis Tilburg werd en kijken we met een open blik vooruit op
  een veelzijdige en veelkleurige toekomst.
  Bas van der Pol
  wethouder gemeente Tilburg
  -- 4 of 49 --
  Koningsoord, oud & nieuw - Berkel-Enschot
  8 	9
  Door de aanwijzingen, deels gericht op ensemblewaarde, in die aandachtsgebieden is de
  collectie van beschermd erfgoed en het fysiek zichtbare verhaal completer geworden.
  Daar horen inmiddels ook de monumenten in Biezenmortel bij.
  In het verlengde van antiverloederingsmaatregelen zijn er met de Subsidieregeling Gevel-
  verbetering ruim 100 gevels in enkele beschermde stadsgezichten opgeknapt, waardoor
  ook het beeld van de straat als geheel is verbeterd. Het in de Routekaart 2016 opge-
  nomen streven naar eenvoudige regelingen als stuwende kracht is door die tijdelijke rege-
  ling geslaagd.
  De in 2016 gevraagde aandacht voor verduurzaming van monumenten is uitgevoerd
  binnen het gemeentelijk verduurzamingsprogramma, dat nu deelprogramma Besparen is.
  Verder is met succes meer aandacht gekomen voor inpassing van het ruimtelijk erfgoed in
  stedelijke ontwikkelingsprojecten. Zo zijn binnen de voormalige NS Werkplaats met onder
  meer de Polygonale Loods, de LocHal en meer recent de Hall of Fame en Mindlabs, het
  AaBe-complex in de Piushaven en Koningsoord in Berkel-Enschot en enkele herbestemde
  kerken goede voorbeelden van langdurige transformatieprocessen met een sterke
  erfgoedcomponent. De herbestemming van de voormalige Vredeskerk tot een co-living
  omgeving voor young professionals door Bedaux De Brouwer Architecten laat zien hoe
  erfgoed en nieuwe kwaliteit samen kunnen gaan.
  Een korte terugblik
  Een terugblik op de vorige Routekaart Ruimtelijk Cultureel Erfgoed 2017-2019 leert
  dat we de afgelopen jaren een inhaalslag hebben gemaakt door aandacht te schenken
  aan thema’s als naoorlogs en agrarisch erfgoed. Sinds de Routekaart 2016 hebben we
  meer oog gekregen voor de waarde van ensembles en context. Door aanwijzing van
  gemeentelijke monumenten is een selectie van bijzondere objecten en panden nu
  beter beschermd, variërend van naoorlogse woonhuizen, bushokjes, een mozaïek, een
  brandweerkazerne, een zandpad, en enkele agrarische ensembles met boerderijen.
  De beschrijvingen van alle nieuwe monumenten zijn opgenomen in documenten over
  naoorlogs erfgoed en over boerderijen en andere monumenten in Berkel-Enschot en
  Udenhout.
  -- 5 of 49 --
  Waterzuivering ‘oost’ - Hoevensekanaaldijk, Tilburg
  10 	11
  Dat kan alleen als ook de kaders voor die beleidsvelden daarop zijn voorbereid.
  Dat vergt de komende periode onderzoek, afstemming en besluitvorming op
  onderdelen.
  • 	Het ruimtelijk erfgoed is belangrijk voor de beleving en ontwikkeling van een
  gebied. Kwaliteit staat voorop. Vanuit erfgoed betekent dat waardering van de
  bestaande stad. Om daar concreet invulling aan te geven, gaan we activiteiten
  opzetten om gebiedsgewijs kwaliteiten en kansen te benoemen en te benutten.
  De focus is daarom de komende jaren gericht op het ontdekken en beschrijven
  van de bestaande kwaliteiten van objecten, in de wijken en in gebieden, zowel
  beschermd als onbeschermd.
  De lokale focus
  De zorg voor onze waardevolle en reeds beschermde monumenten en gebieden zetten
  we voort. Daar horen activiteiten bij zoals het aanwijzen van monumenten en het actu-
  aliseren van regelingen. Uiteraard zetten we de reguliere werkzaamheden voort. Met
  de huidige ambities en wetgeving betekent dit een extra inspanning.
  In de routekaart verleggen we accenten en scherpen die aan. In het uitvoeringspro-
  gramma (hoofdstukken 4 en 5) worden deze accenten verder uitgewerkt.
  • 	De relatie met stedelijke ontwikkeling is belangrijk en urgent. We zetten kwaliteit
  voorop en werken gebiedsgericht.
  • 	We dagen uit tot het maken van hoogwaardige transformaties op waardevolle
  plekken met een sterke erfgoedcomponent. We zetten onze instrumenten in om
  kwalitatief herstel, instandhouding of transformatie te bevorderen. Waar moge-
  lijk nemen we een meer sturende en proactieve rol in.
  • 	We scherpen daarvoor bestaande instrumenten aan (monumentenverordening,
  subsidieregeling) en zetten nieuwe in, met name gebiedsbiografieën met een
  toekomstperspectief. Dat vergt nog te verwerven kennis van de verschillende
  gebieden, visie op transformatie, maar ook een goede positionering in beleid,
  organisatie en processen. Die kennis moet landen in Omgevingsvisie en Omge-
  vingsplan, in gebiedsontwikkelingen en beheerplannen, maar ook gedeeld
  worden met de stad.
  • 	Naast de aanpak die we specifiek voor ogen hebben met het ruimtelijk erfgoed is
  er een relatie met de grotere opgaven waar we voor staan: woningbouw, omge-
  vingskwaliteit, verduurzaming, mobiliteit, vastgoedbeleid. We onderzoeken de
  mogelijkheden die verder reiken dan publiekrechtelijke maatregelen.
  -- 6 of 49 --
  12 	13
  • 	Op het niveau van cultuurhistorisch waardevolle ensembles wordt een facilite-
  rende aanpak met subsidie en advisering richting eigenaren ontwikkeld, als ook
  een proactieve aanpak door bescherming en toetsing. Onderzocht wordt welke
  opties er zijn in relatie tot grond- en vastgoedstrategie.
  • 	De rol van de eigenaren voor het behoud van het erfgoed vraagt extra aandacht.
  Restauratie blijft belangrijk, maar altijd in combinatie met manieren om een pand
  toekomst te bieden. Zeker wat betreft de opgaven voor verduurzaming is dat
  voor monumenteneigenaren een belangrijk issue. Naast toetsing en subsidie
  worden eigenaren meer en beter geïnformeerd en ondersteund als het gaat om
  restauratie, verduurzaming en passende oplossingen.
  • 	Voor wat betreft de scope van wat waardevolle panden en gebieden zijn,
  verruimen we het aandachtsveld naar cultuurhistorische waardevolle ensembles
  en gebieden. In lijn met het landelijk beleid gaan we de architectuur en steden-
  bouw uit de Post65-periode onderzoeken. Om te beginnen met een inventari-
  satie: wat is er en wat vinden we daarvan? Dat verwerken we ook in de basiskaart
  voor ruimtelijk erfgoed en vertalen we naar acties. In het uitvoeringsprogramma
  beschrijven we hoe we dat aanpakken.
  • 	Binnen de verschillende disciplines en met partners gaan we ook de verhalen
  zoeken, vertellen en delen. Binnen de organisatie, maar ook met externen, wordt
  gewerkt aan samenhang tussen immaterieel en ruimtelijk erfgoed. Zo komt een
  integraal programma op gebiedsniveau tot stand.
  • 	We gaan ook meer inzetten op samenwerking met de stad, met andere vormen
  van erfgoed of we ondersteunen we activiteiten die bijdragen aan onze ambities.
  • 	We werken aan een integraal programma voor immaterieel en materieel erfgoed
  op gebiedsniveau. Daarbij spelen verhalen vertellen, wijkgerichte participatie en
  het ondersteunen van activiteiten een belangrijke rol. Ook zetten we daarbij in op
  het versterken van de Open Monumentendag.
  • 	Zo ontstaat een accentverschuiving van alleen beschermd erfgoed, naar inzichten
  in waardevol erfgoed in de bestaande stad. Dit is een belangrijke stap om kwali-
  teit in brede zin te (h)erkennen, te behouden en/of te verhogen. Per gebied
  komen namelijk onderbouwde waarden in beeld op basis waarvan specifieke,
  proactieve acties of kaders scherper kunnen worden geformuleerd, inclusief de
  beleidsmatige en financiële randvoorwaarden. We kunnen ontwikkelingen of
  bouwprojecten beter toetsen en belangen afwegen. Zo wordt een bijdrage gele-
  verd aan ons doel om de omgevingskwaliteit te borgen en te verhogen.
  • 	Voor de objectgerichte aanpak zetten we naast restauratie van monumentale
  onderdelen in op instandhouding, met name om eigenaren te ondersteunen met
  kennis en subsidie. Onderhoud is belangrijk. We verruimen onze subsidierege-
  lingen om dat mogelijk te maken.
  Paleis - Willemsplein
  -- 7 of 49 --
  14 	15
  3 	HET VERHAAL VAN TILBURG
  EN DE BASISKAART
  Het Verhaal van Tilburg gaat over de ontstaansgeschiedenis van onze gemeente, in
  zekere zin tot en met gisteren. In de afgelopen decennia is veel gepubliceerd over
  cultuurhistorie en het ruimtelijk erfgoed van stad, dorpen en het landschap.
  Dat verhaal is geen scherpomlijnd begrip. Het gaat niet om één, alles overkoepelend
  verhaal, maar het omvat vele verhalen die vanuit verschillende perspectieven worden
  ingevuld. Per vakgebied of bijvoorbeeld per wijk, maar ook per inwoner kan dat
  andere accenten krijgen. Het gaat over transitie en is belangrijk om de groei en
  ontwikkeling van onze stad en dorpen tot wat ze nu zijn, te begrijpen. Dit verhaal van
  het unieke karakter van Tilburg, de wijze waarop stad en dorpen zijn getransformeerd
  en het erfgoed dat het heeft opgeleverd heeft intrinsieke waarde én het inspireert ons
  bij de verdere transformatie van onze gemeente. Inzichten over wat waardevol is
  veranderen deels met de tijd. Zo worden nieuwe accenten gelegd, door professionals,
  partners én inwoners.
  Het startpunt voor het ruimtelijk erfgoed is het bijgevoegde verhaal (Bijlage 1). In een
  notendop wordt de Tilburgse ontwikkelingsgeschiedenis geschetst in een verhaal op
  hoofdlijnen vanaf de 18e eeuw tot 2000. Met behulp van een lijst en kaart met de nu
  bekende waardevolle gebieden wordt dat inzichtelijk gemaakt. De stad is continu in
  beweging en zo wordt ook erfgoed van de toekomst gecreëerd. Dit historisch
  gegroeide weefsel zien we als de ruimtelijke basis voor de toekomst. In de transitie
  van verleden en heden naar toekomst speelt erfgoed een verbindende rol. Zowel het
  verhaal als de basiskaart zijn dus dynamisch en worden de komende jaren aangevuld.
  Broodbakkerij - Acaciastraat
  -- 8 of 49 --
  16 	17
  4 	DE PIJLERS
  De Routekaart Ruimtelijk Erfgoed Tilburg kent drie inhoudelijke pijlers die elkaar over-
  lappen en versterken:
  1. 	Instandhouding en ontwikkeling door object- en ensemblegericht borgen en
  stimuleren.
  2. 	Benutten van historische kwaliteiten door wijk- en gebiedsgericht beschrijven,
  borgen en ontwikkelen.
  3. 	Inspireren tot behoud en verandering door alliantie- en publieksgericht werken.
  4.1. Instandhouding en ontwikkeling door object- en ensemblegericht
  borgen en stimuleren
  Het objectgericht werken blijft de basis van het takenpakket, zowel juridisch als
  beleidsmatig. Het gaat daarbij om restauratie, transformatie, inventarisatie en bescher-
  ming van erfgoed. Monumenten en plekken veranderen. De vraag is hoe en op basis
  waarvan. Zorgvuldig omgaan met het bestaande, dus met monumenten (beschermd en
  onbeschermd), draagt bij aan een aangename leefomgeving en aan versterking van
  aanwezige omgevingskwaliteit. Het ruimtelijk erfgoed zien we als uitgangspunt voor
  ontwikkeling van een pand of gebied. Afhankelijk van status en kwaliteit nemen we
  gericht actie om de kwaliteit te borgen en te verhogen. We stimuleren en onder-
  steunen met subsidie, expertise, proactief meewerken aan behoud ontwikkeling,
  herbestemming en verduurzaming. We blijven daarbij werken met het motto ‘behoud
  door ontwikkeling’ en voegen daar ‘programma volgt monument’ aan toe. Dat bete-
  kent dat we de focus leggen op de waarde van een monument (exterieur, interieur en
  directe omgeving). Die kwaliteiten willen we terugzien in een herbestemming of trans-
  formatie. We beogen daarbij geen bevriezing, maar gepaste of passende verandering.
  Het gaat dan niet alleen om het verleden, maar ook om de toekomst.
  We blijven inzetten op waardering van ensembles door bescherming van objecten in
  zo’n ensemble. Het aanwijzen van nieuwe monumenten of vergroten van het aantal
  beschermde monumenten is echter geen doel op zich. Belangrijk is waardering van een
  object of, beter nog, een ensemble dat representatief is voor de ontwikkeling van stad,
  dorp of buitengebied. Daardoor draagt het bij aan de collectie van de stad en het
  Verhaal van Tilburg. Vervolgens is het de vraag op welke wijze we dat willen borgen.
  We actualiseren de selectie van ensembles, breiden die uit waar nodig en gaan die
  beschermen. We beschermen door binnen de kaders van de Omgevingswet gebruik te
  maken van de mogelijkheden om verval of sloop van waardevolle historische panden
  en ensembles tegen te gaan.
  Naast instandhouding spelen ook vragen over toekomst, transformatie en verduurza-
  ming van erfgoed. Zeker dat laatste is actueel en roept om verbindingen met andere
  programma’s als het gaat om beleid en subsidie. We richten processen zo in dat een
  passende transformatie mogelijk is in relatie tot de (toekomst)waarde van een monu-
  ment én haar context. Hoe kunnen we ontwikkeling, verduurzaming of herbestemming
  - en daardoor instandhouding - mogelijk maken met respect voor erfgoed? Dat kan
  bijvoorbeeld door regelgeving en subsidiëring van bepaalde activiteiten. Een goed
  onderhouden monument met een passende bestemming draagt sterk bij aan de
  instandhouding op de lange termijn. In dit opzicht willen we de reikwijdte van wat we
  met monumenten-subsidies ondersteunen vergroten.
  Daarnaast ontwikkelen en veranderen ook inzichten op erfgoed met de tijd en worden
  nieuwe accenten gelegd, door professionals én door partners en inwoners. Zo zullen
  we ook het debat stimuleren over waardevol erfgoed uit de periode 1965-1990: bouw-
  kunst, stedenbouw en inrichting openbare ruimte.
  Natuurlijk nemen we gericht actie door (waar nodig) bescherming en instandhouding
  van klein erfgoed (bijvoorbeeld oude muurreclames of grafmonumenten). We blijven
  -- 9 of 49 --
  18 	19
  met partners en eigenaren in gesprek over hoe ook dit erfgoed blijvend kan bijdragen
  aan het Verhaal van Tilburg. Met gericht beleid en activiteiten geven we zo toekomst
  aan het verleden van Tilburg.
  4.2. Benutten van historische kwaliteiten door wijk-
  en gebiedsgericht beschrijven, borgen en ontwikkelen
  We werken in Tilburg wijk- en gebiedsgericht. Naast focus op waardevolle objecten
  zetten we in op bijzondere ensembles, waardevolle omgevingen of gebiedskarakteris-
  tieken. Dat gebiedsgericht werken gaat ook over overkoepelende structuren en de
  verbindende infrastructuur en landschappelijke lijnen van stad, dorpen en buitenge-
  bied, zoals ook op de basiskaart is te zien. Het gaat om het fysieke aspect én om de
  verhalen achter die bestaande omgeving. Het idee van een meer toekomstgerichte
  benadering speelt een belangrijke rol bij gebiedsontwikkeling. Met de gebiedsgerichte
  aanpak sorteren we voor op de Omgevingswet.
  Zorgvuldig omgaan met de kenmerkende kwaliteit van een straat of gebied vergt kennis
  van de plek. Die kennis moet worden ingezet voor waardering en verdere ontwikkeling
  van de eigen omgeving. Het draagt nadrukkelijk bij aan een aangename, en herkenbare
  leefomgeving en aan versterking van in de basis reeds aanwezige ruimtelijke kwaliteit.
  Het ruimtelijk erfgoed zien we als uitgangspunt voor ontwikkeling van een gebied. De
  bestaande kwaliteiten moeten vastgelegd worden, bij voorkeur ook beeldend met
  kaartmateriaal, 3d-visualisaties, schetsenontwerpen en referentiebeelden. We nemen
  dat mee in onze afwegingen om de kwaliteit te borgen en te verhogen. We dagen zo uit
  tot maken van hoogwaardige transformaties op waardevolle plekken met een sterke
  erfgoedcomponent.
  Zoals bij de objecten geldt ook hier ‘programma volgt locatie’, of in stedenbouwkundige
  termen: wat is het karakter van de plek, wat is het laadvermogen en welke kansen
  biedt dat? Als je rekening wilt houden met de kenmerkende waarde
  
  […tekst ingekort]

• Monumentenzorg en restauratieGemeenteloket · tilburg.nl7 jul 2026
  Toon brontekst

  Gemeente Tilburg
  Lees voor
  Monumentenzorg en restauratie
  Er is een subsidieregeling voor de restauratie van historisch waardevolle panden. Zo behouden we het Tilburgs ruimtelijk erfgoed.
  Kaart met beschermde monumenten, panden en stadsgezichten
  Bekijk de kaart
  Subsidie aanvragen
  U kunt subsidie aanvragen als particulier eigenaar of beheerder of als bedrijf of instelling:
  Formulier voor particulieren
  Formulier voor bedrijven en instellingen
  Voorwaarden
  De subsidie is bedoeld voor restauratie van gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden. Wat dit zijn, leest u in de Subsidieregeling Restauratie Monumenten. Ook staan hierin de criteria, voorwaarden en termijnen van de subsidie.
  Toekenning is onder meer afhankelijk van de urgentie en het restauratieplan, inclusief financiële onderbouwing.
  Beschikbaar budget
  Voor deze subsidie is in 2026 266.000 euro beschikbaar. Op het onderdeel van de restauratie waarop de subsidie is goedgekeurd, gelden onderstaande percentages vergoeding.
  60% voor gemeentelijke monumenten en cultuurhistorisch waardevolle panden
  80% voor klein erfgoed
  30.000 euro voor gemeentelijke monumenten
  10.000 euro voor cultuurhistorisch waardevolle panden
  5.000 euro voor klein erfgoed
  Aanvragen kan heel het jaar door. Behandeling op volgorde van ontvangst en zolang er budget beschikbaar is.
  Advies
  Voor meer informatie over restauratiesubsidie bekijkt u onderstaande beleidsstukken of bezoek de website van het Nationaal Restauratiefonds: restauratiefonds.nl.
  U kunt ook contact opnemen met Tithia Adema, 06 - 5009 0666 of via e-mail tithia.adema@tilburg.nl
  Collegebesluit Routekaart Ruimtelijk Erfgoed Tilburg 2023 (pdf, 272 KB)
  De Routekaart Ruimtelijk Erfgoed Tilburg 2023 (pdf, 8 MB)
  Rijksmonumenten
  Heeft u een (restauratie)vraag over een Rijksmonument? Kijk dan op de site van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) of van de provincie.
  Voor financiële achtergrondinformatie en regels kijkt u op de site van het Nationaal Restauratiefonds: restauratiefonds.nl.
  Zonnepanelen op monumenten
  Wilt u zonnepanelen op uw gemeentelijk monument of pand dat onderdeel is van een beschermd stads- of dorpsgezicht?
  Hiervoor zijn een aantal voorwaarden:
  De plaatsing van zonnepanelen op monumenten of in beschermde stadsgezichten is altijd maatwerk. Het mag geen negatieve gevolgen hebben op het stadsgezicht of de dakvorm. De richtlijn is dat het historische dak of dakvorm herkenbaar blijft.
  Voor de plaatsing van zonnepanelen op beschermde rijks- en gemeentelijke monumenten is een omgevingsvergunning verplicht.
  Zonnepanelen worden bij voorkeur aan de achterkant geplaatst. Aan de voorkant is ook mogelijk, maar alleen als de panelen niet aan de achterkant geplaatst kunnen worden.
  Zonnepanelen op niet beschermde monumenten in rijksbeschermde stads- of dorpsgezichten zijn aan de achterkant vergunningsvrij als zij niet zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte. Voor zonnepanelen op de voorkant is een vergunning altijd verplicht.
  In een vergunning worden voorwaarden gesteld over het type paneel, de kleur, de hoeveelheid, de afstand van de zonnepanelen tot de bovenkant van het dak, goot en belendingen, het legpatroon, constructieve maatregelen en brandveiligheid. Ook moeten de aanpassingen omkeerbaar zijn. Voor een goede beoordeling zijn technische tekeningen nodig die deze punten duidelijk maken.
  Het uitgangspunt is dat de zonnepanelen in een eenduidig vlak gelegd worden. Dit betekent een rechthoek of een vierkant en geen afwijkende vormen. De panelen mogen bijvoorbeeld niet om een dakkapel of regenpijp heen gelegd worden.
  Voor meer informatie over zonnepanelen op monumenten of stadsgezichten, stuur een mail naar monumenten@tilburg.nl. Vermeld dan het onderwerp 'zonnepanelen'.
  Melding sluiten
  Deze browser wordt niet meer ondersteund.
  Een recente versie van Microsoft Edge, Chrome of Firefox.