LIFE: Europese natuur-, milieu- en klimaatprojecten

Europese subsidie voor projecten die in actie komen tegen klimaatvervuiling en de natuur en het milieu in Europa versterken. Elke organisatie in de EU kan aanvragen; vier deelprogramma's met eigen calls, doorgaans 60% van de projectkosten vergoed.

• projectkosten beginnen rond de EUR 1 miljoen; bestuurlijke projecten vanaf EUR 700.000
• project helpt om het Europese natuur-, milieu- of klimaatbeleid verder te ontwikkelen of in te voeren
• aanvrager en partners zijn gevestigd in de EU, een aan LIFE geassocieerd land of een van de Landen en Gebieden Overzee
• subsidiepercentage verschilt per deelprogramma: doorgaans 60% van de kosten (tot 75% voor prioritaire habitats of soorten; 95% voor coordination and support actions onder Duurzame energietransitie)
• vier deelprogramma's: Natuur en biodiversiteit, Circulaire economie en kwaliteit van leven, Klimaatmitigatie en -adaptatie, Duurzame energietransitie
• aanvragen verloopt digitaal via het E-Grant systeem van de Europese Commissie

De eisen uit de regeling. Uw situatie bepaalt of u voldoet; dit is geen beschikking.

• LIFE Priority topics.pdf · 33 pag.
  Toon documenttekst

  1
  LIFE PROGRAMME
  LIST OF PRIORITY TOPICS FOR 2021-2024
  (applicable to Standard Action Projects and Coordination and Support Actions)
  Table of contents
  1. SUB-PROGRAMME NATURE AND BIODIVERSITY ..................................................... 3
  1.1. SMART OUTCOME-BASED IMPLEMENTATION OF THE EU NATURE AND
  BIODIVERSITY LEGISLATION OR TARGETS OF THE EU BIODIVERSITY STRATEGY
  FOR 2030. ....................................................................................................................................... 3
  1.2. EU NATURE AND BIODIVERSITY-LEGISLATION RELATED COMPLIANCE
  ASSURANCE AND ACCESS TO JUSTICE ................................................................................ 8
  2. SUB-PROGRAMME CIRCULAR ECONOMY AND QUALITY OF LIFE ....................... 9
  2.1. CIRCULAR ECONOMY AND WASTE ............................................................................... 9
  2.1.1. Recovery of Resources from Waste ..................................................................... 9
  2.1.2. Circular Economy and the Environment .......................................................... 10
  2.2. AIR ........................................................................................................................................ 12
  2.2.1. Air quality legislation and the NEC Directive .................................................. 12
  2.2.2. Industrial Emissions Directive ........................................................................... 13
  2.3. WATER ................................................................................................................................ 13
  2.3.1. Water quality & quantity ................................................................................... 15
  2.3.2. Marine and coastal water management ............................................................ 16
  2.3.3. Water services ..................................................................................................... 16
  2.4. SOIL ...................................................................................................................................... 17
  2.5. NOISE ................................................................................................................................... 18
  2.6. CHEMICALS ....................................................................................................................... 18
  2.7. ENVIRONMENTAL GOVERNANCE ............................................................................... 19
  2.7.1. Activities in support of public administrations’ decision-making and
  voluntary approaches .......................................................................................................... 19
  2.7.2. Environmental compliance assurance and access to justice............................ 21
  2.7.3. Behavioral change and awareness-raising initiatives ...................................... 23
  2.8. A NEW EUROPEAN BAUHAUS ...................................................................................... 23
  3. SUB-PROGRAMME CLIMATE MITIGATION AND ADAPTATION ........................... 25
  3.1 CHANGE MITIGATION ....................................................................................................... 25
  3.2. CLIMATE CHANGE ADAPTATION ................................................................................ 25
  3.3. CLIMATE GOVERNANCE AND INFORMATION .......................................................... 25
  4 SUB-PROGRAMME CLEAN ENERGY TRANSITION .................................................. 26
  4.1 BUILDING A NATIONAL, REGIONAL AND LOCAL POLICY FRAMEWORK
  SUPPORTING THE CLEAN ENERGY TRANSITION ............................................................. 26
  -- 1 of 33 --
  2
  4.1.1. Capacity building in public authorities ............................................................. 26
  4.1.2. Supporting the enabling provisions of EU legislation and strategies ............. 26
  4.1.3. Governance and support to EU policy making ................................................ 26
  4.2. ACCELERATING TECHNOLOGY ROLL-OUT, DIGITALISATION, NEW SERVICES
  AND BUSINESS MODELS AND ENHANCEMENT OF THE RELATED PROFESSIONAL
  SKILLS ON THE MARKET FOR THE CLEAN ENERGY TRANSITION .............................. 27
  4.2.1. Supporting the Renovation Wave and the energy transition in buildings ..... 27
  4.2.2. Supporting the energy transition in industry and tertiary sectors ................. 27
  4.2.3. Ensuring the right skills on the market for the energy transition .................. 28
  4.2.4. Supporting the climate neutrality of heating and cooling ............................... 28
  4.2.5. Enabling innovative, smart and sector integrating services for the clean
  energy transition .................................................................................................................. 28
  4.2.6. Digitalisation enabling the energy transition: enhancing effective policy
  implementation and market surveillance through innovative digital means. ................ 29
  4.3. ATTRACTING PRIVATE FINANCE FOR SUSTAINABLE ENERGY ........................... 29
  4.3.1. Mainstreaming sustainable energy finance....................................................... 29
  4.3.2. Developing innovative financing offer for sustainable energy ........................ 30
  4.4. SUPPORTING THE DEVELOPMENT OF LOCAL AND REGIONAL CLEAN ENERGY
  INVESTMENT PROJECTS ......................................................................................................... 30
  4.4.1. Developing innovative integrated service offers ............................................... 30
  4.4.2. Procurement as a driver towards the Clean Energy Transition ..................... 31
  4.4.3. Delivering public sector investments into sustainable energy ......................... 31
  4.4.4. Project Development Assistance for sustainable energy investments ............ 32
  4.5. INVOLVING AND EMPOWERING CITIZENS IN THE CLEAN ENERGY
  TRANSITION ............................................................................................................................... 32
  4.5.1. Citizens involvement and education on clean energy transition ..................... 32
  4.5.2. Addressing energy poverty ................................................................................. 32
  4.5.3. Sustainable energy communities and other citizen-led initiatives .................. 33
  -- 2 of 33 --
  3
  1. SUB-PROGRAMME NATURE AND BIODIVERSITY
  1.1. SMART OUTCOME-BASED IMPLEMENTATION OF THE EU NATURE
  AND BIODIVERSITY LEGISLATION OR TARGETS OF THE EU
  BIODIVERSITY STRATEGY FOR 2030.
  Projects to be financed must fall under at least one of the two areas of intervention:
  - Intervention area: “Space for Nature”
  Any project aimed at improving the condition of species or habitats through area-based
  conservation or restoration measures falls within the eligible scope of the intervention
  area “Space for Nature”. This may include, for example, projects for restoring or
  improving natural or semi-natural habitats, or habitats of species, both within and outside
  existing protected areas. This may also include projects for creating additional protected
  areas (or improving the biodiversity focus and contribution of existing protected areas),
  ecological corridors or other green infrastructure, projects testing or demonstrating new
  site management approaches, projects acting on pressures, etc.
  - Intervention area: “Safeguarding our species”
  Any project aimed at improving the condition of species (or, in the case of invasive alien
  species, reducing their impact) through any relevant activities other than area-based
  conservation or restoration measures falls within the scope of the intervention area
  “Safeguarding our species”. Considering the broad range of threats that may act on
  species in addition to the degradation of their habitats, such projects may apply to a wide
  range of relevant measures, spanning from hard infrastructural works to awareness raising
  of stakeholders.
  Explanatory note:
  Under both areas of intervention, having clearly defined specific outcome-based
  biodiversity-related objectives for projects and their activities is a pre-condition for an
  objective prioritization of the proposals (see below).
  In order to allow for effective comparison of merits of proposals addressing different
  nature and biodiversity policy priorities the following principles will be applied for the
  prioritisation in terms of outcome-based targets under the two areas of intervention:
  • For proposals targeting species and habitats covered by the EU Habitats Directive,
  priority is given to those that are clearly targeting habitats or species in unfavourable
  and declining conservation status, in particular when their status is unfavourable bad
  and declining (U2-) both in the EU and at national biogeographical region(s) level,
  where the project is taking place1.
  • For bird species, and for species and habitats not covered by EU Nature legislation,
  priority is given to proposals clearly targeting species or habitats that are in higher
  extinction risk categories (in particular: endangered or worse) in the relevant EU red
  lists of habitats or species (or, for EU Outermost Regions and Overseas Countries and
  Territories, in the Global IUCN red lists).
  Further prioritisation of the proposals will be based on the policy priorities:
  1 By way of exception from the above rule, considering the recent EU accession of Croatia and the high
  number of unknown status and/or trend assessments in the first Croatian national report under Article 17
  (2019), only the EU biogeographical region level assessments will be considered for the prioritization of
  projects targeting relevant habitats and species in that Member States.
  -- 3 of 33 --
  4
  1. Priorities for LIFE support under the EU Birds and Habitats Directives
  Priority is given to proposals for improving the conservation status or trends of species and
  habitats of EU importance, notably where such projects are implementing objectives and
  measures as outlined in national or regional Prioritized Action Frameworks (PAFs). In
  particular:
   In relation to the intervention area “Space for Nature”, priority is given to projects that
  focus their activities on the implementation of conservation objectives for existing Natura
  2000 sites, notably where such conservation objectives are clearly established, improving
  the condition of species and habitats for which the sites are designated.
   In relation to the intervention area “Protecting our species”, priority is given to projects
  that focus their activities on reducing the mortality of these species (e.g. poisoning, illegal
  killing, by-catch), preventing stakeholder conflicts, improving acceptance and promoting
  co-existence with protected species.
  Note:
  2. In addition to the above, priority will also be given to certain habitats and species in
  unfavourable conservation status (including certain species listed in annex IV and V
  of the Habitats Directive), under the Biodiversity Strategy-related policy priority for
  “Implementing EU nature restoration targets for species and habitats” (see
  below).Priorities for LIFE support under the Invasive Alien Species Regulation
  Priority is given to proposals addressing:
   invasive alien species included on the list of invasive alien species of Union concern
  pursuant to Article 4(1) of the Regulation (EU) No 1143/2014, and/or invasive alien
  species of Member State or regional concern pursuant to Articles 12 and 11 of the
  Regulation respectively; or
   other invasive alien species that negatively affect the conservation status or trends of
  species and habitats of EU importance, other species protected under EU legislation, or
  listed as threatened species in EU or global red lists (the latter for species groups and/or
  regions not covered by EU red lists).
  3. Priorities for LIFE support under the EU Biodiversity Strategy for 2030:
  Priority is given to proposals addressing:
  a) Establishing a coherent network of protected areas
  The EU Biodiversity Strategy for 2030 aims at creating a coherent Trans-European
  Nature Network (TEN-N) that covers at least 30% of EU land and sea area and builds on
  the Natura 2000 network. By 2030, all protected areas should be managed effectively,
  have clearly defined conservation objectives and measures, and be monitored
  appropriately. The Strategy furthermore provides that one third, corresponding to 10% of
  EU land and sea area, should be strictly protected. To achieve these targets, Member
  States will need to designate additional protected areas (including Natura 2000 sites),
  improve the quality and biodiversity focus of existing protected areas and/or improve the
  connectivity between sites in the network and their effective management. In that regards
  priority will be given to:
   Proposals focused on increasing the share of EU land or marine area under
  protection (within the definition of “protected areas” in the relevant EU Guidance
  under the Biodiversity Strategy). This may in particular be achieved through
  additional designations or enlargements of Natura 2000 site or nationally protected
  -- 4 of 33 --
  5
  areas, or improving the biodiversity focus of existing protected areas. In addition,
  this may also consider alternative approaches that, while fulfilling the criteria
  agreed between the Commission and Member States, such as “Private land
  conservation” approaches, “Other effective area-based conservation measures”
  (OECMs), etc., will secure the sustainability of area-based activities through an
  appropriate long-term protection status or guarantee, to be achieved by the end of the
  project at the latest. In this context, priority is also given to the set-up of ecological
  corridors, such as green and blue infrastructure that reduce land or seascape
  fragmentation and pressures/threats, and that directly contribute to the resilience,
  effective management, and connectivity of protected areas.
   Proposals focused on increasing the share of EU land or marine area under strict
  protection (within the definition of “strictly protected areas” in the relevant EU
  Guidance under the Biodiversity Strategy). This may in particular be achieved
  through improving the level of protection of existing protected areas or through
  additional designations or enlargements of Natura 2000 site or nationally protected
  areas, including strict protection of remaining EU primary and old-growth forests,
  but may also consider alternative approaches that ensure equivalent sustainability,
  such as “Private land conservation” approaches, OECMs, etc. (provided this is in
  line with the criteria for strictly protected areas as agreed between the Commission
  and Member States).
  b) Implementing EU nature restoration targets for species and habitats
  The Biodiversity Strategy for 2030 includes the following target for habitats and species
  under the EU Birds and Habitats Directives: “The Commission will request and support
  Member States to raise the level of implementation of existing legislation within clear
  deadlines. It will in particular request Member States to ensure no deterioration in
  conservation trends and status of all protected habitats and species by 2030. In addition,
  Member States will have to ensure that at least 30% of species and habitats not currently
  in favourable status are in that category or show a strong positive trend.”
   Therefore, once Member States have submitted their commitments or pledges in
  relation to this target, projects that are focused on implementing any such national
  commitments or pledges, including through trans-national or trans-boundary
  approaches are given priority for LIFE support.
  c) Restoring degraded and carbon-rich ecosystems; prevent and reduce the impact
  of natural disasters
  According to the EU Biodiversity Strategy, significant areas of degraded and carbon-
  rich ecosystems (such as primary and old-growth forests, peatlands, grasslands,
  wetlands, saltmarshes, mangroves, seagrass meadows and deep-sea cold seeps) need to
  be restored by 2030.
   Therefore, proposals with a focus on restoring degraded and/or carbon-rich
  ecosystems are given priority for LIFE support. For forests, this includes proposals
  aimed at forest restoration to primary forest structure, composition and functioning.
  The EU Biodiversity Strategy also emphasises the need for restoration actions to
  contribute to the prevention of natural disasters (such as floods and wildfires for
  example) or the reduction of their impacts. It further notes the importance of green and
  blue infrastructure and nature-based solutions in mitigating the impact of natural
  disasters.
  -- 5 of 33 --
  6
   Therefore, proposals with a focus on deploying Green and Blue Infrastructure in line
  with the EU guidance2 as well as other nature-based solutions and restoration actions
  that would help prevent or reduce the impact of natural disasters, including river
  restoration projects, are given priority for LIFE support.
  d) Improving the health and resilience of managed forests
  According to the Biodiversity Strategy for 2030, biodiversity-friendly practices such as
  closer-to-nature-forestry should continue and be further developed. To support this, the
  Commission will develop guidelines on biodiversity-friendly afforestation and
  reforestation and closer-to-nature-forestry practices.
   Therefore, project proposals for demonstrating “closer to nature forestry” practices,
  meaning practices that try to achieve management objectives with minimum
  necessary human intervention and combine conservation with productivity
  objectives, are given priority for LIFE support; these are also defined as continuous
  cover forestry, reduced impact logging, retention forestry, mimicking natural
  disturbances. EU guidelines developed pursuant to the Biodiversity Strategy for
  2030, once available, will be the reference for closer-to-nature forestry.
  e) Reversing the decline of pollinators
  Project proposals for the restoration of habitats where pollination by animals plays an
  important role, need to outline how the improvement of their associated pollinator
  communities is taken into account by the project activities.
  Furthermore, even where proposals do not directly address pollinators, applicants are
  invited to measure the project’s success against, among others, the improvement of
  pollinator communities. Indicators for improvement could be based, for example, on
  measuring changes in the diversity or abundance of Apoidea, Syrphidae, Lepidoptera or
  any other relevant taxonomic groups.
   Therefore, project proposals that have a positive impact on pollinator communities3
  based on at least one of the above requirements are given priority for LIFE support.
  f) Bringing nature back to agricultural land
  To provide space for wild animals, plants, pollinators and natural pest regulators, the EU
  Biodiversity Strategy includes a commitment to bring back at least 10% of agricultural
  area under high-diversity landscape features. These include, inter alia, buffer strips,
  rotational or non-rotational fallow land, hedges, non-productive trees, terrace walls, and
  ponds. Member States will need to translate the 10% EU target to a lower geographical
  scale to ensure connectivity among habitats, especially through the CAP instruments and
  CAP Strategic Plans, in line with the Farm to Fork Strategy, and through the
  implementation of the Habitats Directive.
   Therefore, project proposals that demonstrate innovative approaches to restoring high-
  biodiversity landscape features in agroecosystems that also bring benefits for farmers
  and communities (such as preventing soil erosion and depletion, filtering air and
  water, and supporting climate adaptation) and communicate such approaches, are
  given priority for LIFE support.
  2 See: EU Guidance document on a strategic framework for further supporting the deployment of EU-level
  green and blue infrastructure SWD(2019) 193 final
  3 The focus is exclusively on wild pollinator species. 
  
  […tekst ingekort]

• EU LIFE verordening.pdf · 26 pag.
  Toon documenttekst

  REGULATION (EU) 2021/783 OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL
  of 29 April 2021
  establishing a Programme for the Environment and Climate Action (LIFE), and repealing Regulation
  (EU) No 1293/2013
  (Text with EEA relevance)
  THE EUROPEAN PARLIAMENT AND THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
  Having regard to the Treaty on the Functioning of the European Union, and in particular Article 192(1) thereof,
  Having regard to the proposal from the European Commission,
  After transmission of the draft legislative act to the national parliaments,
  Having regard to the opinion of the European Economic and Social Committee ( 1 ),
  Having regard to the opinion of the Committee of the Regions ( 2),
  Acting in accordance with the ordinary legislative procedure ( 3 ),
  Whereas:
  (1) 	Environmental, climate and relevant energy legislation and policy of the Union have delivered substantial
  improvements to the state of the environment. However, major environmental and climate challenges remain,
  which, if left unaddressed, will have significant negative consequences for the Union and the well-being of its
  citizens.
  (2) 	The Programme for the Environment and Climate Action (LIFE), established by Regulation (EU) No 1293/2013 of
  the European Parliament and of the Council ( 4), for the period 2014 to 2020, is the latest in a series of Union
  programmes since 1992 which support the implementation of environmental and climate legislation and policy
  priorities. LIFE was assessed positively in a recent mid-term evaluation as being on track to be effective, efficient
  and relevant. The 2014-2020 LIFE Programme should, therefore, be continued with certain modifications identified
  in the mid-term evaluation and subsequent assessments. Accordingly, the Programme for the Environment and
  Climate Action (LIFE) (the 'LIFE Programme') should be established for a period of seven years to align its duration
  with that of the multiannual financial framework laid down in Council Regulation (EU, Euratom) 2020/2093 ( 5 ).
  (3) 	In pursuing the achievement of the objectives and targets set by environmental, climate and relevant energy
  legislation, policy and plans, in particular the objectives set out in the communication of the Commission of
  11 December 2019 on the European Green Deal (the 'European Green Deal'), and international commitments of
  the Union, the LIFE Programme should contribute to a just transition towards a sustainable, circular, energy-
  efficient, renewable energy-based, climate-neutral and -resilient economy, to the protection, restoration and
  improvement of the quality of the environment, including the air, water and soil, and of health, and to halting
  and reversing biodiversity loss, including by supporting the implementation and management of the Natura 2000
  EN	17.5.2021 	Official Journal of the European Union 	L 172/53
  ( 1 ) OJ C 62, 15.2.2019, p. 226.
  ( 2 ) OJ C 461, 21.12.2018, p. 156.
  ( 3 ) Position of the European Parliament of 17 April 2019 (not yet published in the Official Journal) and position of the Council at first
  reading of 16 March 2021 (not yet published in the Official Journal). Position of the European Parliament of 26 April 2021 (not yet
  published in the Official Journal).
  ( 4 ) Regulation (EU) No 1293/2013 of the European Parliament and of the Council of 11 December 2013 on the establishment of a
  Programme for the Environment and Climate Action (LIFE) and repealing Regulation (EC) No 614/2007 (OJ L 347, 20.12.2013,
  p. 185).
  ( 5 ) Council Regulation (EU, Euratom) 2020/2093 of 17 December 2020 laying down the multiannual financial framework for the years
  2021 to 2027 (OJ L 433I, 22.12.2020, p. 11).
  -- 1 of 26 --
  network and tackling the degradation of ecosystems, either through direct interventions or by supporting the
  integration of those objectives in other policies. The LIFE Programme should also support the implementation of
  the general action programmes adopted in accordance with Article 192(3) Treaty on the Functioning of the
  European Union (TFEU), such as the 7th Environment Action Programme ( 6) and any subsequent Union
  environment action programme.
  (4) 	The Union is committed to developing a comprehensive response to the Sustainable Development Goals of the
  United Nations 2030 Agenda for Sustainable Development, which highlight the intrinsic connection between the
  management of natural resources to ensure their long-term availability and ecosystem services, and the link of both
  to human health and sustainable and socially inclusive economic growth. In this spirit, the LIFE Programme should
  reflect the principles of solidarity, while making a material contribution to both economic development and social
  cohesion.
  (5) 	With a view to promoting sustainable development, environmental and climate protection requirements should be
  integrated into the definition and implementation of all Union policies and activities. Synergies and comple
  mentarity with other Union funding programmes should, therefore, be promoted, including by facilitating the
  funding of activities that complement strategic integrated projects and strategic nature projects and support the
  uptake and replication of solutions developed under the LIFE Programme. Coordination is required to prevent
  double funding. The Commission and Member States should take steps to prevent administrative overlap and an
  administrative burden on project beneficiaries, arising from reporting obligations from different financial instru
  ments.
  (6) 	The LIFE Programme should contribute to sustainable development and to the achievement of the objectives and
  targets of the environmental, climate and relevant energy legislation, strategies, plans and international
  commitments of the Union, in particular as regards the United Nations 2030 Agenda for Sustainable Development,
  the Convention on Biological Diversity ( 7 ) and the Paris Agreement adopted under the United Nations Framework
  Convention on Climate Change ( 8 ) (the 'Paris Agreement on Climate Change'), and, inter alia, the United Nations
  Economic Commission for Europe (UNECE) Convention on Access to Information, public participation in decision-
  making and access to justice in environmental matters ( 9 ) (the 'Aarhus Convention'), the UNECE Convention on
  Long-Range Transboundary Air Pollution, the UN Basel Convention on the Control of Transboundary Movements
  of Hazardous Wastes and their Disposal, the UN Rotterdam Convention on the Prior Informed Consent Procedure
  for Certain Hazardous Chemicals and Pesticides in International Trade, and the UN Stockholm Convention on
  Persistent Organic Pollutants.
  (7) 	The Union attaches great importance to the long-term sustainability of the results of projects funded by the LIFE
  Programme, and to the capacity to secure and maintain those results after project implementation, inter alia by
  project continuation or by replication or transfer of results.
  (8) 	Complying with the Union's commitments under the Paris Agreement on Climate Change requires the trans
  formation of the Union into a sustainable, circular, energy-efficient, renewable energy-based, climate-neutral and
  -resilient society. Such transformation in turn requires action, with a special focus on sectors that contribute most
  to the current levels of greenhouse gas emissions and pollution, promoting energy efficiency and renewable energy,
  as well as contributing to the implementation of the 2030 energy and climate policy framework and the Member
  States' Integrated National Energy and Climate Plans and to the implementation of the Union's long-term climate
  and energy strategy, in line with the long-term objectives of the Paris Agreement on Climate Change. The LIFE
  Programme should also include measures that contribute to the implementation of the Union's climate adaptation
  policy for decreasing vulnerability to the adverse effects of climate change.
  EN	L 172/54 	Official Journal of the European Union 	17.5.2021
  ( 6 ) Decision No 1386/2013/EU of the European Parliament and of the Council of 20 November 2013 on a General Union Environment
  Action Programme to 2020 'Living well, within the limits of our planet' (OJ L 354 28.12.2013, p. 171).
  ( 7 ) Council Decision 93/626/EEC of 25 October 1993 concerning the conclusion of the Convention on Biological Diversity (OJ L 309,
  13.12.1993, p. 1).
  ( 8 ) OJ L 282, 19.10.2016, p. 4.
  ( 9 ) OJ L 124, 17.5.2005, p. 4.
  -- 2 of 26 --
  (9) 	Projects under the new 'Clean Energy Transition' subprogramme of the LIFE Programme should focus on the
  creation of capacity building and diffusion of knowledge, skills, innovative techniques, methods and solutions for
  reaching the objectives of Union legislation and policy on the transition to renewable energy and to increased
  energy efficiency. Such capacity building and diffusion are typically coordination and support actions of high
  added-value at Union level that are aimed at breaking market barriers that hamper the socio-economic transition to
  sustainable energy, and mainly involve small and medium-sized entities as well as multiple actors, including local
  and regional public authorities and non-profit organisations. Such actions bring multiple co-benefits, such as
  tackling energy poverty, improved indoor air quality, reducing local pollutants thanks to energy efficiency
  improvements and increased distributed renewable energies, and contributing to positive local economic effects
  and more socially inclusive growth.
  (10) 	In order to contribute to the mitigation of climate change and to the Union's international commitments as
  regards decarbonisation, the transformation of the energy sector needs to be accelerated. Actions for capacity-
  building that support energy efficiency and renewable energy, funded until 2020 under Horizon 2020 ( 10 ), should
  be integrated into the new 'Clean Energy Transition' subprogramme of the LIFE Programme, since their objective is
  not to fund excellence and generate innovation, but to facilitate the uptake of already available technology for
  renewable energy and energy efficiency, which will contribute to climate mitigation. The LIFE Programme should
  involve all stakeholders and sectors involved in clean energy transition. The inclusion of such capacity-building
  actions in the LIFE Programme offers potential for synergies between the subprogrammes and increases the overall
  coherence of Union funding. Data should, therefore, be collected and disseminated on the uptake of existing
  research and innovation solutions in the projects of the LIFE Programme, including from the Horizon Europe
  programme established under Regulation (EU) 2021/695 of the European Parliament and of the Council ( 11 )
  ('Horizon Europe') and its predecessors.
  (11) 	The impact assessment accompanying the Commission proposal for Directive (EU) 2018/2002 of the European
  Parliament and of the Council ( 12 ), which amended Directive 2012/27/EU of the European Parliament and of the
  Council ( 13 ), estimates that meeting the Union's 2030 energy targets will require additional investment of
  EUR 177 billion annually in the period 2021to 2030. The biggest gaps relate to investment in the decarbonisation
  of buildings to increase energy efficiency and the use of small-scale renewable energy sources, where capital needs
  to be channelled towards projects of a highly distributed nature. One of the objectives of the 'Clean Energy
  Transition' subprogramme, which covers energy efficiency and rapid deployment of renewable energy, is to build
  capacity for the development and aggregation of such projects, thereby also helping to absorb funds from the
  European Structural and Investment Funds and act as a catalyst for investments in renewable energy and energy
  efficiency, also using the financial instruments provided under Regulation (EU) 2021/523 of the European
  Parliament and of the Council ( 14 ).
  (12) 	The LIFE programme is the only programme dedicated specifically to the environment and climate action, and
  therefore plays a crucial role in supporting the implementation of Union legislation and policies in those areas.
  (13) 	Synergies with Horizon Europe should facilitate identifying and establishing research and innovation needs as
  regards tackling environmental, climate and energy challenges within the Union during Horizon Europe's strategic
  research and innovation planning process. The LIFE Programme should continue to act as a catalyst for
  EN	17.5.2021 	Official Journal of the European Union 	L 172/55
  ( 10) Council Decision 2013/743/EU of 3 December 2013 establishing the specific programme implementing Horizon 2020 - the
  Framework Programme for Research and Innovation (2014-2020) and repealing Decisions 2006/971/EC, 2006/972/EC,
  2006/973/EC, 2006/974/EC and 2006/975/EC (OJ L 347, 20.12.2013, p. 965).
  ( 11) Regulation (EU) 2021/695 of the European Parliament and of the Council of 28 April 2021 establishing Horizon Europe – the
  Framework Programme for Research and Innovation, laying down its rules for participation and dissemination, and repealing
  Regulations (EU) No 1290/2013 and (EU) No 1291/2013 (OJ L 170, 12.5.2021, p. 1).
  ( 12) Directive (EU) 2018/2002 of the European Parliament and of the Council of 11 December 2018 amending Directive 2012/27/EU on
  energy efficiency (OJ L 328, 21.12.2018, p. 210).
  ( 13) Directive 2012/27/EU of the European Parliament and of the Council of 25 October 2012 on energy efficiency, amending Directives
  2009/125/EC and 2010/30/EU and repealing Directives 2004/8/EC and 2006/32/EC (OJ L 315, 14.11.2012, p. 1)
  ( 14) Regulation (EU) 2021/523 of the European Parliament and of the Council of 24 March 2021 establishing the InvestEU Programme
  and amending Regulation (EU) 2015/1017 (OJ L 107, 26.3.2021, p. 30).
  -- 3 of 26 --
  implementing environmental, climate and relevant energy legislation and policy of the Union, including by taking
  up and applying research and innovation results from Horizon Europe and helping to deploy them on a larger
  scale if this can help address environmental, climate or energy transition issues. Horizon Europe's European
  Innovation Council can provide support to scale up and commercialise new breakthrough ideas that could
  result from the implementation of LIFE projects. Similarly, synergies with the Innovation Fund under the
  Emission Trading System, established under Directive 2003/87/EC of the European Parliament and of the Coun
  cil ( 15 ), should also be taken into account.
  (14) 	An action that has received a contribution from the LIFE Programme should also be able to receive a contribution
  from other Union programmes, provided that such contributions do not cover the same costs. Actions that receive
  cumulative financing from different Union programmes should be audited only once and in a manner that covers
  all Union programmes involved and their respective applicable rules.
  (15) 	The communication of the Commission of 3 February 2017 on the EU Environmental Implementation Review:
  Common challenges and how to combine efforts to deliver better results (EIR) indicates that significant progress is
  required to accelerate the implementation of the Union environment acquis and to enhance the integration and
  mainstreaming of environmental and climate objectives into other policies. The LIFE Programme should, therefore,
  act as a catalyst for the tackling of horizontal, systemic challenges, as well as the root causes of implementation
  deficiencies identified in the EIR, and for achieving the requisite progress by developing, testing and replicating new
  approaches; supporting policy development, monitoring and review; improving governance on environmental,
  climate change and related energy transition matters, including by enhancing stakeholder involvement at all
  levels, capacity-building, communication and awareness; mobilising investments from Union investment
  programmes or other financial sources, and by supporting actions to overcome the various obstacles to the
  effective implementation of key plans required by environmental legislation.
  (16) 	Halting and reversing biodiversity loss and the degradation of ecosystems, including in marine ecosystems, requires
  support for the development, implementation, enforcement and assessment of relevant Union legislation and
  policy, including communication of the Commission of 20 May 2020 on the EU Biodiversity Strategy for
  2030 – Bringing nature back into our lives, Council Directive 92/43/EEC ( 16 ), Directive 2009/147/EC of the
  European Parliament and of the Council ( 17 ) and Regulation (EU) No 1143/2014 of the European Parliament
  and of the Council ( 18 ), in particular by developing the knowledge base for policy development and implemen
  tation and by developing, testing, demonstrating and applying best practice and solutions, such as effective
  management, on a small scale or tailored to specific local, regional or national contexts, including integrated
  approaches for the implementation of the prioritized action frameworks adopted pursuant to Directive 92/43/EEC.
  This Regulation should contribute to mainstreaming biodiversity action in the Union's policies and to the
  achievement of the overall ambition of providing 7,5 % of annual spending under the multiannual financial
  framework to biodiversity objectives in 2024 and 10 % of annual spending under the multiannual financial
  framework to biodiversity objectives in 2026 and in 2027, while considering the existing overlaps between
  climate and biodiversity goals.
  The Union and Member States should track their biodiversity-related expenditure to fulfil their reporting
  obligations under the Convention on Biological Diversity. Requirements for tracking provided for in other
  relevant Union legislation should also be met. Biodiversity-related Union expenditure should be tracked in
  accordance with an effective, transparent and comprehensive methodology to be set out by the Commission, in
  cooperation with the European Parliament and the Council, as referred to in the Interinstitutional Agreement of
  EN	L 172/56 	Official Journal of the European Union 	17.5.2021
  ( 15) Directive 2003/87/EC of the European Parliament and of the Council of 13 October 2003 establishing a scheme for greenhouse gas
  emission allowance trading within the Community and amending Council Directive 96/61/EC (OJ L 275, 25.10.2003, p. 32).
  ( 16) Council Directive 92/43/EEC of 21 May 1992 on the conservation of natural habitats and of wild fauna and flora (OJ L 206,
  22.7.1992, p. 7).
  ( 17) Directive 2009/147/EC of the European Parliament and of the Council of 30 November 2009 on the conservation of wild birds
  (OJ L 20, 26.1.2010, p. 7).
  ( 18) Regulation (EU) No 1143/2014 of the European Parliament and of the Council of 22 October 2014 on the prevention and
  management of the introduction and spread of invasive alien species (OJ L 317, 4.11.2014, p. 35).
  -- 4 of 26 --
  16 December 2020 between the European Parliament, the Council of the European Union and the European
  Commission on budgetary discipline, on cooperation in budgetary matters and on sound financial management,
  as well as on new own resources, including a roadmap towards the introduction of new own resources ( 19 )
  (17) 	Recent evaluations and assessments, including the mid-term review of the EU Biodiversity Strategy to 2020 and the
  Fitness Check of Nature legislation, indicate that one of the main underlying causes for insufficient implementation
  of Union legislation on nature and of the biodiversity strategy is the lack of adequate financing.
  The main Union funding instruments, including the European Regional Development Fund established under
  Regulation (EU) No 1301/2013 of the European Parliament and of the Council ( 20) (the 'European Regional
  Development Fund') and the Cohesion Fund established under Regulation (EU) No 1300/2013 of the European
  Parliament and of the Council ( 21 ) (the 'Cohesion Fund'), the European Agricultural Fund for Rural Development
  established under Regulation (EU) No 1305/2013 of the European Parliament
  
  […tekst ingekort]

• LIFE: Deelprogramma Duurzame energietransitieUitvoerder/loket · rvo.nl7 jul 2026
  Toon brontekst

  Direct naar de content
  Menu
  Home
  LIFE: Europese natuur-, milieu- en klimaatprojecten
  LIFE: Deelprogramma Duurzame energietransitie
  LIFE: Deelprogramma Duurzame energietransitie
  Open voor aanvragen
  De inhoud van deze pagina is gecontroleerd op 1 mei 2026
  Het LIFE-programma Duurzame energietransitie draagt bij aan de overgang naar een energie-efficiënte, op hernieuwbare (duurzame) energie gebaseerde, klimaatneutrale economie. Het deelprogramma krijgt de komende jaren vorm aan de hand van jaarlijkse gerichte calls met zeer specifiek omschreven onderwerpen.
  Hoogte subsidie en aanvraagperiode
  Startdatum:
  dinsdag 21 april 2026
  09:00
  Einddatum:
  woensdag 16 september 2026
  17:00
  Vallen bepaalde onderwerpen niet in de desbetreffende call van dit jaar? Ga dan na of uw project past in het deelprogramma Klimaatmitigatie- en adaptatie.
  Het deelprogramma bestaat uit 5 onderdelen:
  Bouwen aan een nationaal, regionaal en lokaal beleidskader waarmee de energietransitie wordt ondersteund;
  Versnelling van de uitrol op de markt van technologie, digitalisering, nieuwe diensten en bedrijfsmodellen en verbetering van de gerelateerde professionele vaardigheden;
  Het stimuleren van particuliere investeringen in duurzame energie;
  Het ondersteunen van de ontwikkeling van lokale en regionale investeringsprojecten;
  Het betrekken en mondig maken van burgers bij de overgang naar hernieuwbare energie.
  Elk onderdeel heeft zijn eigen onderwerpen. Elke aanvraag moet precies bij een onderwerp passen.
  Het gaat om niet-technologische projecten die gericht zijn op het in beweging zetten van een brede doelgroep. Het gaat dus uitdrukkelijk niet om het technisch toepassen van een innovatieve techniek door een bedrijf, zoals het geval kan zijn bij de traditionele projecten van LIFE onder de andere deelprogramma’s.
  Cofinancieringspercentage
  Onder dit deelprogramma worden coordination and support actions (netwerkactiviteiten) gefinancierd; met een cofinancieringspercentage van 95%.
  Stuur ons uw projectidee
  Bent u geïnteresseerd in LIFE? U kunt het hele jaar met ons van gedachten wisselen over uw project. Gebruik daarvoor het projectidee-formulier hieronder. Stuur ons dit formulier een paar weken voor de indieningsdatum. Wij helpen u graag, zodat uw aanvraag kwalitatief sterk is. U kunt ook contact opnemen via life@rvo.nl.
  Projectideeformulier LIFE 2026
  Word document | 29.9 KB
  Uw aanvraag voorbereiden
  Wilt u LIFE-subsidie aanvragen? Op de website Circulaire economie en kwaliteit van leven van de Europese Commissie vindt u alle informatie. Op die website doet u ook uw subsidieaanvraag.
  Een goede voorbereiding vergroot uw kans op succes. Let bij het schrijven van uw aanvraag op het volgende:
  Zorg voor een duidelijke probleemanalyse: laat zien welk probleem u oplost en waarom dit belangrijk is.
  Koppel doelen, activiteiten en resultaten: zorg dat uw plan logisch is opgebouwd en alles goed op elkaar aansluit.
  Maak uw impact concreet en meetbaar: beschrijf wat uw project oplevert voor milieu, klimaat of energie.
  Controleer ook de voorwaarden en aandachtspunten voor u aanvraagt.
  Lees meer over de voorwaarden en aandachtspunten
  Aanvragen
  U vraagt subsidie aan op de website Circulaire economie en kwaliteit van leven van de Europese Commissie. Komt u er niet uit? Dan helpen wij u graag met uw aanvraag.
  Aanvragen op de website van de Europese Commissie
  Wetten en regels
  LIFE verordening CELEX
  PDF document | 883.86 KB
  Meer weten?
  Meld u aan voor de nieuwsbrief via e-mail life@rvo.nl.
  In opdracht van:
  Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
  Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
  Ministerie van Klimaat en Groene Groei
  Hoort bij:
  Klimaat en energie

• Voorwaarden en aandachtspunten aanvraagproces LIFE-subsidieUitvoerder/loket · rvo.nl7 jul 2026
  Toon brontekst

  Direct naar de content
  Menu
  Home
  LIFE: Europese natuur-, milieu- en klimaatprojecten
  Voorwaarden en aandachtspunten aanvraagproces LIFE-subsidie
  Voorwaarden en aandachtspunten aanvraagproces LIFE-subsidie
  Open voor aanvragen
  De inhoud van deze pagina is gecontroleerd op 1 mei 2026
  Controleer onderstaande voorwaarden en aandachtspunten voordat u de aanvraag gaat doen. Zo maakt u meer kans om een goede aanvraag in te dienen.
  Voorwaarden
  Een LIFE-project moet voldoende groot zijn. De projectkosten beginnen rond de € 1 miljoen. Bestuurlijke projecten mogen iets kleiner zijn (vanaf € 700.000).
  Uw project helpt om het Europese beleid verder te ontwikkelen of in te voeren.
  Leg een duidelijke link tussen het milieuprobleem en uw doelstellingen, acties en verwachte resultaat.
  U en uw partners zijn gevestigd in:
  de EU;
  in een aan LIFE geassocieerd land (IJsland, Oekraïne, Moldavië, Noord-Macedonië, Montenegro), of
  in een van de Landen en Gebieden Overzee (LGO) die aan een EU lidstaat zijn verbonden (zoals Aruba, Curaçao, St. Maarten, Bonaire Saba, St. Eustatius).
  Aandachtspunten
  Lees goed de Calls for Proposals op de website van de Europese Commissie. Zo weet u wat de EU belangrijk vindt bij het beoordelen van aanvragen.
  Weet wat de huidige situatie is van het natuur-, milieu- of klimaatprobleem dat u wilt aanpakken. Zo wordt duidelijk hoe uw project helpt en wat het effect is.
  Maak de impact en resultaten van uw project zo meetbaar mogelijk. Het is handig om dit in een tabel te laten zien.
  Beschrijf uw projectbudget duidelijk. De kosten moeten logisch verdeeld zijn, met alle details van de uitgaven.
  Leg uit wat de meerwaarde voor Europa is. Bijvoorbeeld: kan het project groter worden, of zorgt het voor kennisuitwisseling?
  Als het project gebaseerd is op kennis van eerdere Horizon-projecten of andere Europese fondsen (2 bonuspunten), leg dan uit waarom dit vervolg logisch is en wat het verschil is met het eerdere project.
  Zorg voor een duidelijke managementstructuur, bijvoorbeeld met een organogram.
  Houd in uw planning rekening met tijd voor vergunningen en onverwachte situaties.
  Besteed aandacht aan een strategie om de resultaten te delen. Het uitwisselen van informatie is belangrijk
  Kosten die u maakt voor het tekenen van de subsidieovereenkomst worden niet vergoed. U krijgt de uitslag ongeveer 9 maanden na het indienen van uw voorstel.
  Europese aanvraagprocedure
  Wij adviseren aanvragers het hele jaar door over het opzetten van een projectidee.bU doet een aanvraag rechtstreeks bij de EU tijdens de openstelling van een call. Sinds 2021 verloopt de aanvraag voor een LIFE-subsidie volledig digitaal via het E-Grant systeem van de Europese Commissie. Het systeem is redelijk makkelijk te gebruiken, maar nieuwe gebruikers hebben vaak meer tijd nodig om het proces te doorlopen. Houd hier dus rekening mee bij uw planning.
  Zo werkt aanvragen
  U logt in of maakt een account aan op de E-Grant website. Onder het kopje 'how to participate' vindt u informatie over het systeem. Daarna kunt u meteen beginnen met uw aanvraag.
  Zoek bovenaan de pagina op ‘LIFE’. Gebruik daarna de uitklapvelden aan de linkerkant om te zien welke calls u nu kunt aanvragen.
  Met E-Grant vraagt u een topic aan, en geen call, zoals dat bij E-proposals (het oude systeem) gebeurde.
  Onder een topic vindt u de toelichting, voorwaarden, documenten en templates.
  Voor het indienen van een aanvraag heeft u een PIC-code nodig (Personal Identification Code). Heeft u eerder via dit systeem een aanvraag gedaan? Dan heeft u deze code al. Zo niet, dan kunt u bij het indienen in een paar minuten een PIC-code aanvragen. De code wordt pas gecontroleerd en uitgebreid ingevuld nadat uw aanvraag is geselecteerd.
  Het systeem geeft twee soorten signaleringen: 'error' en 'warning'. Bij een warning kunt u de aanvraag nog indienen. Bij een error kan dat niet.
  Associated partners zijn partners die geen recht hebben op LIFE-financiering. Associated beneficiaries vallen ook onder de term partners.
  Wij zijn het National Contact Point (NCP) voor LIFE. Het is voor ons belangrijk om de ontwikkeling van LIFE-aanvragen te volgen. Geef ons daarom toegang tot uw aanvraag door het e-mailadres life@rvo.nl op te geven. Zo kunnen wij meekijken bij uw aanvraag. In tegenstelling tot E-Proposals gebeurt dit niet automatisch.
  Stuur ons uw projectidee
  Bent u geïnteresseerd in LIFE? U kunt het gehele jaar via het projectideeformulier met ons van gedachten wisselen over uw project. Wij helpen u graag zodat uw aanvraag kwalitatief sterk is. U kunt ook via e-mail contact opnemen.
  Download hieronder het projectformulier.
  Projectideeformulier LIFE 2026
  Word document | 29.9 KB
  In opdracht van:
  Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
  Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
  Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
  Hoort bij:
  Klimaat en energie

• LIFE: Deelprogramma Natuur en biodiversiteitUitvoerder/loket · rvo.nl7 jul 2026
  Toon brontekst

  Direct naar de content
  Menu
  Home
  LIFE: Europese natuur-, milieu- en klimaatprojecten
  LIFE: Deelprogramma Natuur en biodiversiteit
  LIFE: Deelprogramma Natuur en biodiversiteit
  Open voor aanvragen
  De inhoud van deze pagina is gecontroleerd op 1 mei 2026
  Gaat u in Europa aan de slag met een project voor beschermen van soorten in de natuur of herstel van habitat (leefgebieden)? Vraag dan LIFE-subsidie aan in het deelprogramma Natuur en biodiversiteit.
  Hoogte subsidie en aanvraagperiode
  Startdatum:
  dinsdag 21 april 2026
  09:00
  Einddatum:
  dinsdag 22 september 2026
  17:00
  U krijgt subsidie voor 60% van de kosten voor uw project. De andere 40% betaalt u zelf. De subsidie kan stijgen tot 75% als het project is voor prioritaire leefomgevingen (habitats) of soorten. Leg dit in dat geval goed uit in uw aanvraag.
  Het deelprogramma Natuur en biodiversiteit bestaat uit 4 onderdelen. Het richt zich op projecten die meewerken aan wetten en regels voor de Europese natuur- en biodiversiteit of aan de Europese biodiversiteitsstrategie.
  Ruimte voor de natuur: projecten voor beschermde natuurgebieden en natuurherstel. Bijvoorbeeld in Natura2000-gebieden.
  Bescherm onze soorten: specifieke maatregelen voor bedreigde soorten.
  Gedragsverandering of veranderen van beheer en onderhoud en beschermen van natuurlijke hulpbronnen.
  Verbeteren van naleven van Europese wetten en regels: zorgen dat er aan de afspraken wordt gehouden en betere toegang tot de rechtbank.
  Stuur ons uw projectidee
  Heeft u interesse in LIFE? U kunt het hele jaar via het projectideeformulier met ons van gedachten wisselen over uw project. Gebruik daarvoor het Projectideeformulier LIFE en stuur uw plan een paar weken voor de indieningsdatum. Wij helpen u graag zodat uw aanvraag van goede kwaliteit is. U kunt ook via life@rvo.nl contact opnemen.
  LIFE-nieuwsbrief
  Meld u aan voor de nieuwsbrief door te e-mailen naar life@rvo.nl.
  Projectideeformulier LIFE 2026
  Word document | 29.9 KB
  Uw aanvraag voorbereiden
  Wilt u LIFE-subsidie aanvragen? Op de website Natuur en Biodiversiteit van de Europese Commissie vindt u alle informatie. Op die website doet u ook uw subsidieaanvraag.
  Een goede voorbereiding vergroot uw kans op succes. Let bij het schrijven van uw aanvraag op het volgende:
  Zorg voor een duidelijke probleemanalyse: laat zien welk probleem u oplost en waarom dit belangrijk is.
  Koppel doelen, activiteiten en resultaten: zorg dat uw plan logisch is opgebouwd en alles goed op elkaar aansluit.
  Maak uw impact concreet en meetbaar: beschrijf wat uw project oplevert voor milieu, klimaat of energie.
  Controleer ook de voorwaarden en aandachtspunten voor u aanvraagt.
  Lees meer over de voorwaarden en aandachtspunten
  Aanvragen
  U vraagt subsidie aan op de website Natuur en Biodiversiteit van de Europese Commissie. Komt u er niet uit? Dan helpen wij u graag met uw aanvraag.
  Aanvragen op de website van de Europese Commissie
  LIFE-projecten databank
  Doe inspiratie op bij andere LIFE-projecten in de uitgebreide databank met LIFE-projecten uit alle Europese lidstaten die meedoen. U kiest de projecten op onder meer programmaonderdeel, onderwerp of land.
  Bekijk de uitgebreide databank met LIFE-projecten op de website van de Europese Commissie.
  Meer weten?
  EU LIFE-verordening
  In opdracht van:
  Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
  Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
  Ministerie van Klimaat en Groene Groei
  Hoort bij:
  Klimaat en energie

• LIFE: Deelprogramma Circulaire economie en kwaliteit van levenUitvoerder/loket · rvo.nl7 jul 2026
  Toon brontekst

  Direct naar de content
  Menu
  Home
  LIFE: Europese natuur-, milieu- en klimaatprojecten
  LIFE: Deelprogramma Circulaire economie en kwaliteit van leven
  LIFE: Deelprogramma Circulaire economie en kwaliteit van leven
  Open voor aanvragen
  De inhoud van deze pagina is gecontroleerd op 1 mei 2026
  Gaat u in Europa aan de slag met een project rondom de circulaire (afvalvrije) economie, grondstoffen, minder geluidsoverlast of uitstoot van fijnstof? En wilt u een innovatieve techniek gaan gebruiken of demonstreren? Vraag dan LIFE-subsidie aan voor het deelprogramma Circulaire economie en kwaliteit van leven.
  Hoogte subsidie en aanvraagperiode
  Startdatum:
  dinsdag 21 april 2026
  09:00
  Einddatum:
  dinsdag 22 september 2026
  17:00
  U krijgt subsidie voor 60% van de kosten voor uw project. De andere 40% betaalt u zelf.
  Het deelprogramma Circulaire economie en kwaliteit van leven bestaat uit 2 onderdelen:
  Circulaire economie en grondstoffen: u heeft een projectidee om een innovatie te ontwikkelen, testen en of demonstreren. Uw project werkt mee aan slimmer en zuiniger gebruik, circulair ontwerp of producten of materialen opnieuw gebruiken.
  Kwaliteit van leven: u heeft een projectidee dat meehelpt aan beter(e) luchtkwaliteit, water, bodem, chemicaliënbeheer en aan minder overlast door te hard geluid.
  Stuur ons uw projectidee
  Heeft u interesse in LIFE? U kunt het hele jaar via het projectideeformulier met ons van gedachten wisselen over uw project. Gebruik daarvoor het Projectideeformulier LIFE en stuur uw plan een paar weken voor de indieningsdatum. Wij helpen u graag zodat uw aanvraag van goede kwaliteit is. U kunt ook via life@rvo.nl contact opnemen.
  LIFE-nieuwsbrief
  Meld u aan voor de nieuwsbrief door te e-mailen naar life@rvo.nl.
  Projectideeformulier LIFE 2026
  Word document | 29.9 KB
  Uw aanvraag voorbereiden
  Wilt u LIFE-subsidie aanvragen? Op de website Circulaire economie en kwaliteit van leven van de Europese Commissie vindt u alle informatie. Op die website doet u ook uw subsidieaanvraag.
  Een goede voorbereiding vergroot uw kans op succes. Let bij het schrijven van uw aanvraag op het volgende:
  Zorg voor een duidelijke probleemanalyse: laat zien welk probleem u oplost en waarom dit belangrijk is.
  Koppel doelen, activiteiten en resultaten: zorg dat uw plan logisch is opgebouwd en alles goed op elkaar aansluit.
  Maak uw impact concreet en meetbaar: beschrijf wat uw project oplevert voor milieu, klimaat of energie.
  Controleer ook de voorwaarden en aandachtspunten voor u aanvraagt.
  Lees meer over de voorwaarden en aandachtspunten
  Aanvragen
  U vraagt subsidie aan op de website Circulaire economie en kwaliteit van leven van de Europese Commissie. Komt u er niet uit? Dan helpen wij u graag met uw aanvraag.
  Aanvragen op de website van de Europese Commissie
  LIFE-projecten databank
  Doe inspiratie op bij andere LIFE-projecten in de uitgebreide databank met LIFE-projecten uit alle Europese lidstaten die meedoen. U kiest de projecten op onder meer programmaonderdeel, onderwerp of land.
  Bekijk de uitgebreide databank met LIFE-projecten op de website van de Europese Commissie.
  Meer weten?
  LIFE - Calls for proposals (oproepen voor projectvoorstellen)
  EU LIFE-verordening
  In opdracht van:
  Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
  Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
  Ministerie van Klimaat en Groene Groei
  Hoort bij:
  Klimaat en energie

• LIFE: Europese natuur-, milieu- en klimaatprojectenUitvoerder/loket · rvo.nl7 jul 2026
  Toon brontekst

  Direct naar de content
  Menu
  Home
  LIFE: Europese natuur-, milieu- en klimaatprojecten
  LIFE: Europese natuur-, milieu- en klimaatprojecten
  Open voor aanvragen
  De inhoud van deze pagina is gecontroleerd op 1 mei 2026
  LIFE is een Europese subsidie voor projecten die in actie komen tegen klimaatvervuiling en het milieu en de natuur in Europa sterker maken.
  Aanvraagperiode
  Startdatum:
  dinsdag 21 april 2026
  Einddatum:
  woensdag 30 september 2026
  Totaal budget:
  € 600.000.000
  Voor wie?
  Elke organisatie in de Europese Unie (EU) kan een LIFE-subsidie aanvragen, zoals:
  ondernemers
  scholen en kennisinstellingen
  non-gouvernementele organisaties (ngo’s)
  overheden
  LIFE-programma's
  LIFE heeft 4 deelprogramma's die subsidie geven aan projecten. Projecten die subsidie krijgen hebben te maken met de geldende Europese wetten en regels binnen deze deelprogramma's.
  De data van openstelling van de 4 LIFE-programma's verschillen. Bekijk op de pagina van de deelprogramma's voor welke oproepen (calls) u subsidie kunt aanvragen.
  Natuur en biodiversiteit
  Het programma Natuur en biodiversiteit richt zich op de bescherming en het herstel van de Europese natuur en stoppen en omkeren van het biodiversiteitsverlies. Het financiert natuurbeschermingsprojecten. Het werkt mee aan het halen van de doelen van de biodiversiteitsstrategie van de EU voor 2030, die onderdeel is van de EU Green Deal.
  Meer lezen over het deelprogramma Natuur en biodiversiteit
  Circulaire economie en kwaliteit van leven
  Het programma Circulaire economie en kwaliteit van leven versnelt de overstap naar een duurzamere, circulaire, gifvrije, energie-efficiënte en klimaatbestendige economie. En beschermt, herstelt en verbetert zo de kwaliteit van het milieu in Europa. Het steunt projecten in de milieusector, met name op het gebied van de circulaire economie. Waaronder het terugwinnen van hulpbronnen uit afval-, water-, lucht-, geluid-, milieu-, bodem- en chemisch beheer.
  Meer lezen over het deelprogramma Circulaire economie en kwaliteit van leven
  Klimaatmitigatie- en adaptatie
  Het programma Klimaatmitigatie- en adaptatie werkt mee aan een duurzamere, energie-efficiënte, op hernieuwbare energie gebaseerde, klimaatneutrale en veerkrachtige economie. En daarmee aan duurzame ontwikkeling in de EU. Het steunt projecten op het gebied van landbouw, landgebruik, veenbeheer, hernieuwbare energie en energie-efficiëntie.
  Meer lezen over het deelprogramma Klimaatmitigatie- en adaptatie
  Duurzame energietransitie
  Het programma Duurzame energietransitie steunt projecten die EU-beleid voor de overstap naar hernieuwbare en duurzamere energie uitvoeren. Vooral de Europese Green Deal, de energie-unie (energie- en klimaatdoelstellingen voor 2030) en de langetermijnstrategie van de Europese Unie voor 2050 voor het koolstofarm maken van energie.
  Het LIFE-deelprogramma voor de overgang naar duurzamere energie heeft een budget van bijna € één miljard voor de periode 2021-2027 en heeft tot doel de overgang naar een energie-efficiënte, op hernieuwbare energie gebaseerde, klimaatneutrale en veerkrachtige economie makkelijker te maken. Dit doet het deelprogramma door coördinatie- en ondersteuningsacties in Europa te financieren. Het gaat om acties met een hoge toegevoegde waarde voor de EU, met als doel het doorbreken van marktbarrières die de sociaaleconomische overgang naar duurzame energie tegenhouden, Waarbij meestal meer kleine en middelgrote belanghebbenden, bijvoorbeeld lokale en overheden in de regio en non-profitorganisaties en consumenten worden betrokken.
  Projecten worden gecofinancierd op de volgende 5 interventiegebieden voor de overgang naar duurzame energie:
  Bouwen aan een nationaal, regionaal en lokaal beleidskader.
  Versnellen van technologie, digitalisering, nieuwe services en bedrijfsmodellen en verbetering van de daarmee samenhangende professionele vaardigheden op de markt.
  Private financiering aantrekken.
  Helpen van de ontwikkeling van lokale en regionale investeringsprojecten.
  Betrekken en informeren van burgers.
  Meer lezen over het deelprogramma Duurzame energietransitie
  Voorwaarden en aandachtspunten
  Er zijn voorwaarden om in aanmerking te komen voor LIFE-subsidie. Die zijn afhankelijk van het type project dat u kiest en onder welk deelprogramma uw project valt. Om de kans dat uw aanvraag wordt goedgekeurd zo groot mogelijk te maken, kunt u vooraf de aandachtspunten lezen. Deze zijn samengesteld op basis van ervaringen met voorgaande aanvragen.
  Zorg dat u goed geïnformeerd bent over de subsidievoorwaarden. Lees voordat u een aanvraag doet de richtlijnen en criteria op de LIFE programmapagina op de EU-website.
  Volg ook eventuele informatiebijeenkomsten die wij hierover samen organiseren met CINEA (European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency). CINEA voert voor de Europese Commissie (EC) de LIFE-subsidie uit.
  Lees de voorwaarden en aandachtspunten
  Aanvragen
  Op de website van de Europese Commissie vraagt u subsidie voor uw project aan.
  Aanvragen op de site van de Europese Commissie
  Contact
  Er kan veel onder LIFE. Denk aan een project dat meewerkt aan:
  slimmer en zuiniger omgaan met grondstoffen
  meer biodiversiteit
  minder geluidsoverlast
  De diversiteit van de mogelijke projecten maakt het soms ook moeilijk te bepalen of uw project past binnen LIFE. En zo ja, onder welk programma uw projectidee valt. Of om welk type project het gaat. Daarnaast moet u uw subsidieaanvraag logisch opbouwen en een duidelijke uitleg geven van de positieve invloed op mens, milieu, energie of klimaat.
  Wij helpen en adviseren u, zodat uw aanvraag van goede kwaliteit is en u de meeste kans maakt op subsidie. Neem in een vroege fase contact met ons op. Wachten op een open oproep hoeft niet.
  Neem contact met ons op door te e-mailen naar life@rvo.nl.
  LIFE in de praktijk
  Doe inspiratie op van goede LIFE-projectideeën. Bekijk de uitgebreide database met LIFE-projecten op de site van de Europese commissie uit alle deelnemende landen. U selecteert op verschillende manieren interessante projecten, zoals op programmaonderdeel, thema of land. Misschien komt u zo tot nieuwe inzichten.
  Op de hoogte blijven van LIFE?
  Meld u aan voor de nieuwsbrief van LIFE door te e-mailen naar life@rvo.nl.
  Publicaties
  LIFE verordening CELEX
  PDF document | 883.86 KB
  EU LIFE priority topics
  PDF document | 1.19 MB
  Meer weten?
  Praktijkverhalen over LIFE
  LIFE-programma - Europese Commissie (Engels)
  Projectendatabase LIFE - Europese Commissie (Engels)
  In opdracht van:
  Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
  Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
  Ministerie van Klimaat en Groene Groei
  Hoort bij:
  Klimaat en energie
  Zie ook
  Programma's Europese Unie (EU)
  Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)
  Innovation Fund
  Europa om de Hoek

• LIFE: Deelprogramma Klimaatmitigatie en -adaptatieUitvoerder/loket · rvo.nl7 jul 2026
  Toon brontekst

  Direct naar de content
  Menu
  Home
  LIFE: Europese natuur-, milieu- en klimaatprojecten
  LIFE: Deelprogramma Klimaatmitigatie en -adaptatie
  LIFE: Deelprogramma Klimaatmitigatie en -adaptatie
  Open voor aanvragen
  De inhoud van deze pagina is gecontroleerd op 1 mei 2026
  Ga aan de slag met een veelbelovend project rondom klimaatverandering. U levert daarmee een bijdrage aan een klimaatbestendige economie of u zorgt voor vermindering van broeikasgassen.
  Hoogte subsidie en aanvraagperiode
  Startdatum:
  dinsdag 21 april 2026
  09:00
  Einddatum:
  dinsdag 22 september 2026
  17:00
  U krijgt subsidie voor 60% van de kosten voor uw project. De andere 40% betaalt u zelf.
  Bekijk welke calls op dit moment open staan via LIFE: Europese natuur-, milieu- en klimaatprojectenartpagina.
  Het deelprogramma Klimaatmitigatie- en adaptatie bestaat uit 4 onderdelen:
  Verminderen van klimaatverandering (mitigatie): u weet de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Dit kan op verschillende manieren, zoals met de doorontwikkeling/toepassing van wetgeving en beleid. Of juist door innovatieve technologieën of methoden die u ontwikkelt en toepast.
  Aanpassen aan klimaatverandering (adaptatie): met welke ideeën kunnen we ons beter voorbereiden op bijvoorbeeld wateroverlast en droogte? U ontwikkelt of past innovaties toe op het gebied van bijvoorbeeld beleid, wetgeving of technologie.
  Informatie en bestuur: u richt zich op beleid en bewustwording rond het klimaat. Denk aan communicatie, samenwerking of verspreiding van kennis.
  Complementair aan deelprogramma Hernieuwbare energietransitie: energieonderwerpen die niet onder de specifieke call van het deelprogramma Hernieuwbare energietransitie vallen, kunnen onder dit deelprogramma worden ingediend.
  Een aanvraag voor het deelprogramma Klimaatmitigatie en -adaptatie bestaat uit één stap. U dient direct een volledige aanvraag in (full proposal).
  Stuur ons uw projectidee
  Bent u geïnteresseerd in LIFE? U kunt het gehele jaar via het projectideeformulier met ons van gedachten wisselen over uw project. Gebruik daarvoor het projectidee-formulier hieronder. Stuur deze een paar weken voor de indieningsdatum. Wij helpen u graag zodat uw aanvraag kwalitatief sterk is. U kunt ook via life@rvo.nl contact opnemen.
  Projectideeformulier LIFE 2026
  Word document | 29.9 KB
  Uw aanvraag voorbereiden
  Wilt u LIFE-subsidie aanvragen? Op de website Klimaatmitigatie en -adaptatie van de Europese Commissie vindt u alle informatie om uw subsidieaanvraag in te dienen.
  Een goede voorbereiding vergroot uw kans op succes. Let bij het schrijven van uw aanvraag op het volgende:
  Zorg voor een duidelijke probleemanalyse: laat zien welk probleem u oplost en waarom dit belangrijk is.
  Koppel doelen, activiteiten en resultaten: zorg dat uw plan logisch is opgebouwd en alles goed op elkaar aansluit.
  Maak uw impact concreet en meetbaar: beschrijf wat uw project oplevert voor milieu, klimaat of energie.
  Controleer ook de voorwaarden en aandachtspunten voor u aanvraagt.
  Lees meer over de voorwaarden en aandachtspunten
  Aanvragen
  U vraagt subsidie aan op de website Klimaatmitigatie en -adaptatie van de Europese Commissie. Daar vindt u alle informatie om zelf uw subsidieaanvraag in te dienen. Komt u er niet uit? Dan helpen wij u graag met uw aanvraag.
  Aanvragen op de website van de Europese Commissie
  LIFE-projecten databank
  Doe inspiratie op bij andere LIFE-projecten in de uitgebreide databank met LIFE-projecten uit alle Europese lidstaten die meedoen. U kiest de projecten op onder meer programmaonderdeel, onderwerp of land.
  Bekijk de uitgebreide databank met LIFE-projecten op de website van de Europese Commissie.
  Of meld u aan voor de nieuwsbrief via life@rvo.nl.
  Wet- en regelgeving
  LIFE verordening CELEX
  PDF document | 883.86 KB
  In opdracht van:
  Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
  Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
  Ministerie van Klimaat en Groene Groei
  Hoort bij:
  Innovatie, onderzoek en onderwijs
  ,
  Klimaat en energie